تبلیغات
The Articles
prepared:by Mansoor Faryadi

نمونه سوال سوم دبیرستان

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:دوشنبه 8 آبان 1391-02:39 ق.ظ

نمونه سوالات درس 4

1 - كلمات داده شده را به طور مناسب در جاهای خالی به كار ببرید .

( held – measure – organize – meeting – attracted – celebration – events – allow – competitions – excited)

 

1) When is Ali's birthday celebration ? I don’t know .

2) We held our meeting at the office last Friday .

3) What's that book about? It is about the events that occurred during the war .

4) That wrestler was very excited when he won the gold medal .

5) Our teacher promised to organize a school trip to Damavand.

6) Asian football matches attracted a lot of people last year .

7) Your final examination will be held next Saturday .

8) Let's go to the stadium to see the competitions among the athletes.

9) Reza wants to measure the length of the table .

10) Her husband doesn’t allow her to go out with them.

11) Who held the Olympic game ? The IOC

 

2 – با استفاده از كلمات مناسب از خودتان ،‌جملات زیر را كامل كنید .             

 

1) My father is a great wrestler . He won a gold medal last year .

2) The winter Olympic games are always held in countries with snow – covered mountains .

3) The day when you were born is called your birthday.

4) A person who is good at running, jumping, is called a (n) athlete

5) It is a day or time of rest from work . It is a (n) holiday.

6) A gold medal is awarded to the first of every competition .

7) The 15th of Shaban is a great religious celebration

8) It is given to the individual who places third in a competition. It is a bronze medal.

 

3- شكل صحیح كلمات داخل پرانتز را بنویسید .

 

1) After a long discussion , they finally decided not to sell their car . (length)

2) Without the heat and light of the sun , people and animals will die . ( hot )

3) The length of that wooden  table is two meters. ( long)

4) I don’t know how they measure the height of a mountain. ( high )

5) The depth of the water here is over three meters. ( deep )

6) A bronze medal is awarded to the third place winner (win)

7) This river is very wide. We can hardly swim across it. ( wide )

8) The depth of the river can't be easily measured. (deep)

9) We measured the length of the table. (long )

10) He should swim the length of the pool. ( long )

 

4- بر اساس جمله داده شده ، جمله ناقص را كامل كنید .

 

1) She told me, " Turn off the radio y."

She told me to turn off the radio  immediatel

 

2) The teacher told me, "Be careful about your pronunciation."

Our teacher told me to be careful about my pronunciation.

 

3) Jack told me, "Wash your shirt yourself."

Jack told me  to wash my shirt myself.

 

4) My mother told me, "."

My mother told me to clean my shoes before going out.

 

5) Parvin, "Please send the letter to me ."

Nahid asked Parvin to send the letter to her.

 

6) She said to him, "please bring your dictionary."

She asked  him to bring her dictionary.

 

7) The teacher told us, "Don’t put your books on your desks ."

The  teacher told  us not to put our books on our desks.

 

"Mary , please be quite."

Mrs Brown asks Mary to be quite.

 

5 – دستور زبان – بهترین گزینه را انتخاب كنید.

1) I ordered the children ………….. much water to wash the car.

a) not use          b) don’t use       c) not using       d) not to use

 

2) We advised him …………… the promise.

a) not break       b)not to break    c) doesn’t break  d) not breaking

 

3) The teacher told his students …………… their time uselessly.

a) not to spend  b) don’t spend     c) not spending         d) not spend

 

4) They ordered him ……………. the bags to the second floor.

a) carried            b) to carry                c) carrying                          d) carry

 

درك مطلب های كوتاه

 

1) The winter Olympics are always held in countries with snow- covered mountains. These games include skiing, skating, ice hockey and so on. These sentences tell us that………… .

a) skiing is one of the winter Olympic games.

b) snow is not very important in the winter games.

c) skating is the only winter Olympic games.

d) The Winter Olympic are never held in countries where their mountains are covered with snow.

 

2) “When are you going to have your party?”

“It will be ………….  next Monday night.

a) held              b) paid              c) lost                                d) cost

 

3) Takhti is an Iranian athlete. He is the father of wrestling. It means that ……………

a) Takhti’s father was an athlete in wrestling.

b) Takhti was not great in wrestling.

c) Takhti had to be an athlete in wrestling as his father.

d) Takhti helped a lot to improve wrestling in Iran.

 

4) The Olympics consists of two – week summer games and ten – day winter competition. It means that ………………

a) they are as long as each other .

b) the first is shorter than the second.

c) the first is longer than  the second.

d) the second is not shorter than the first.  

Good Luck_M.Davari 

+ نوشته شده در  پنجشنبه یازدهم خرداد 1385ساعت 20:4  توسط Mohammad Davari  |  آرشیو نظرات

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

صفات

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:دوشنبه 8 آبان 1391-02:32 ق.ظ

انواع صفـــــات

صفت كلمه ای است كه اسم را توصیف می كند و در انگلیسی همواره قبل از اسم یا بعد از افعال to be بكار می رود.

صفات توصیفی به چهار دسته تقسیم می شوند.

1- صفات ساده: چنانچه بخواهیم كسی یا چیزی را بدون مقایسه با دیگران توصیف كنیم از صـــفات ساده استفاده می كنیم.

[old – fat – young  – beautiful  –  expensive – interesting]

He is an old man.

I have a beautiful garden.

2- صفات همپایه: چنانچه  دو نفر یا دو چیز در یك صفت مشترك باشند بگونه ای كه به یك اندازه از آن صفت برخوردار باشند، در این حالت از صفت همپایه استفاده می شود.

چنانچه صفت ساده را بین دو as قرار دهیم صفت همپایه بوجود می آید.

[as old as – as fat as – as young as – as beautiful as – as expensive as]

He is as old as Ali.

My garden is as beautiful as your garden.

3- صفات تفضیلی: چنانچه قصد مقایسه دو نفر یا دو چیز را داشته باشیم بگونه ای كه یكـــی از آنها در آن صفت برتر از دیگری باشد ، در این حالت از صفت تفضیلی استفاده می كنیم.

طرز ساختن صفت تفضیلی

الف) چنانچه صفت یك بخشی باشد، با اضافه كردن پسوند er به آخر صفت، آنرا تفضیلی می كنیم.

صفت تفضیلیer =  + صفت یك بخشی

[older – fatter – younger – longer – taller – bigger]

He is older than Ali.

I am taller than you.

ب) چنانچه صفت چند بخشی باشد، با اضافه كردن more به ابتدای صفت آنرا تفضیلی می كنیم .

صفت تفضیلی = صفت چند بخشی + more

[more beautiful – more expensive – more interesting]

My garden is more beautiful than your garden.

This car is more expensive than that car.

تذكر: علامت صفت تفضیلی در جمله كلمه than به معنی (از - نسبت به) می با شد.

4- صفات عالی: چنانچه قصد مقایسه یك نفر یا یك چیز را با افرادی یا چیزهایی داشته باشیم بــه گونه ای كه بخواهیم بگوییم آن یك نفر یا یك چیز در یك صفت از دیگران برتر است ، در این حالت از صفت عالی استفاده می كنیم .

طرز ساختن صفات عالی

الف) چنانچه صفت ساده یك بخشی باشد، با اضافه كردن پسوند est به آخر صفت، آنرا عالــــــی میكنیم.

صفت عالی = est  + صفت یك بخشی

 

[oldest – fattest – youngest]

He is the oldest man in his family.

Ali is the youngest boy in his class.

 ب) چنانچه صفت ساده چند بخشی باشد، با اضافه كردن most به ابتدای صفت، آنرا عالی می كنیم.

 

صفت عالی = صفت چند بخشی + the most

[most beautiful – most expensive – most interesting]

My garden is the most beautiful in the city.

تذكر1 : علامت صفت عالی در جمله كلمه in به معنی (در) می باشد .

تذكر2 : قبل از صفات عالی همیشه حرف تعریف the بكار می رود .

تذكر3 : صفات دو بخشی مختوم به y مانند یك بخشی ها تفضیلی و عالی می شوند با این تفاوت كــه هنگام افزودن er و est به آخرشان ، y به i تبدیل می شود .

heavy + er = heavier

heavy + est = heaviest

تذكر4 : بعضی از صفات از قوانین فوق پیروی نمی كنند . و ما می بایست شكل تفضیلی و عالی آنــها را حفظ كنیم. 

                                  

صفت عالی

صفت تفضیلی

معنی

صفت ساده

best

better

خوب

good

worst

worse

بد

bad

most

more

زیاد

many

most

more

زیاد

much

 

گزینه صحیح را مشخص كنید.

1. Mina is as (busy – busier – busiest) as her brother.

2. We are as (younger – younger than – young as) our friends.

3. Your library has (the most – many – more) books than our library.

4. The cartoon was (better – good – best) than the film.                               

5. Iran is the (most important – more important –important) country in Asia.

6. Mr Irani is (tall – taller – as tall as) Mr Tehrani.

7. Ali’s car is (expensive – more expensive – the most expensive) than Reza’s.

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

ادامه نحو مستمر سال اول دبیرستان

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:دوشنبه 8 آبان 1391-02:31 ق.ظ

2 - واژگان شامل: ( 8 نمره )

 

1 -2 جایگزین كردن لغات در جملات (9 لغت در 8 جمله)

4

2 -2 تشخیص كلمات مترادف و متضاد از طریق بافت

1

3 -2 یافتن واژه های مناسب به منظور تكمیل جملات ناقص با استفاده از دانش زبانی دانش آموز

1

4 -2 پرسش های چهارگزینه ای

2

3- درك مطلب: ( 7 نمره )

 

1 -3 در این قسمت متنی در سطح متون كتاب انتخاب می شود و دانش آموزان به سوالات مربوطه پاسخ می دهند.

انواع سوالات:

 Completion, Multiple choice, True/ False,     Wh questions, Yes/ No questions

4

2 -3 (Sentence Comprehension) : در این بخش یك یا دو جمله در هر سوال گنجانده می شود كه درك آن ها مستلزم دانستن نكته مهمی باشد.درمورد این جملات سوال به صورت چهار گزینه ای داده می شود.

3

4 - دستور شامل : ( 8 نمره )

 

1-4 سوالات چهارگزینه ای

2

2-4 مرتب كردن جملات به هم ریخته

2

3-4 كامل كردن جملات ناقص

2

4-4 پاسخ به سوال باتوجه به تصویر

2

5- نقش های زبانی:

مكالمات ناقصی كه توسط دانش آموز كامل می شوند . سوالات این بخش به قسمت Language Function  كتاب درسی مربوط می شوند. لازم به توضیح است كه در زبان های فرانسه آلمانی بخش مكالمه جایگزین نقش های زبانی می شود.

3

6- تلفظ

این بخش به دو شكل می تواند مورد ارزش یابی قرار گیرد:

الف- استفاده از ستون و دادن مثالی برای هر ستون دانش آموزان لغات داده شده را در ستون های مربوط قرار می دهند.

ب -  دادن مجموعه ای از لغات كه همه به جز یكی در یك صدا مشترك هستند. دانش آموزان لغت مربوطه را می یابند.

 

1

             جمع نمرات

30

  توجه: در ارزش یابی كتبی پایانی نوبت دوم از مجموع 30 نمره، 5/22 نمره ی آن متعلق به نیمه دوم كتاب درسی و 5/7 نمره ی آن متعلق به نیمه اول كتاب درسی می باشد.                                                


داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مستمر اول متوسطه

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:دوشنبه 8 آبان 1391-02:29 ق.ظ

الف- ارزش یابی مستمر (ارزش یابی كتبی و شفاهی در طول نوبت اول، دوم و در صورت تشكیل كلاس دوره تابستانی) :

 

1- فعالیت های كلاسی كتبی (20 نمره ) شامل:

 

1-1 انجام تكالیف درسی و پاسخگویی به سوالات

 

2-1 آزمون های مستمر كلاسی

 

3-1 فعالیت های كلاسی شفاهی

 

 

ب- ارزش یابی پایانی (نوبت اول، دوم، شهریور و یا دوره تابستانی)

 

ب -1)  ارزش یابی شفاهی پایانی  (10 نمره)

 

1- خواندن شامل: ( 6 نمره )  

 

1-1 سرعت مناسب

 

2-1 آهنگ، تكیه  و تلفظ صحیح

 

3-1  سلیس خوانی

 

4-1  درك مطلب

 

2 - بازگویی و خلاصه كردن مطلب خوانده شده (دانش آموزان پس از خواندن بخشی از یك درس، نكات مهم آن را در یك یا دو جمله بیان می كنند).

 

3 - نقش های  زبانی  (در این  قسمت  مهارت  دانش  آموزان  در  اجرای  مكالمات  مربوط  به Language Function  مورد ارزش یابی قرار می گیرد) . لازم به توضیح است كه در زبان های  فرانسه  و آلمانی بخش  "مكالمه" جایگزین نقش های  زبانی می شود.

4 - تلفظ صحیح ( ارزش یابی در این بخش صرفاً به  قسمت Pronunciation   كتاب محدود می شود).

تذكر: از 10 نمره ی ارزش یابی شفاهی پایانی نوبت دوم، 5/2 نمره به نیمه اول و 5/7 نمره به نیمه دوم كتاب تعلق می گیرد.

 

ب -2) ارزش یابی كتبی پایانی (30 نمره)

 

1 - دیكته - یك یا دو حرف جا افتاده از دوازده لغت در قالب جملات را بنویسد.

 

2 - واژگان شامل: ( 8 نمره )

 

1 -2 جایگزین كردن لغات در جملات (9 لغت در 8 جمله)

 

2 -2 تشخیص كلمات مترادف و متضاد از طریق بافت

 

3 -2 یافتن واژه های مناسب به منظور تكمیل جملات ناقص با استفاده از دانش زبانی دانش آموز

 

4 -2 پرسش های چهارگزینه ای

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

بارم بندی درس زبان خارجی (3)

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:دوشنبه 8 آبان 1391-02:20 ق.ظ

 

الف- ارزش یابی مستمر : (20 نمره)

 

1- فعالیت های كلاسی كتبی شامل: ( 10 نمره )

1-1 انجام تكالیف درسی و پاسخگویی به سوالات 

5

2-1 آزمون های مستمر 

5

2- فعالیت های كلاسی شفاهی شامل : (10 نمره )

 

1-2- خواندن شامل: (6 نمره)

2-2-  سرعت مناسب

1

3-2-  آهنگ، تكیه  و تلفظ صحیح

1

4-2-  سلیس خوانی

2

5-2-  درك مطلب

2

 

6-2- بازگویی و خلاصه كردن مطلب خوانده شده (دانش آموزان پس از خواندن بخشی از یك درس، نكات مهم آن را در یك یا دو جمله بیان می كنند).        

5/1

7-2-  نقش های زبانی  ( در  این  قسمت  مهارت  دانش  آموزان  در  اجرای  مكالمات  مربوط  به Language  Function  مورد ارزش یابی  قرار می گیرد) .

5/1

8-2- تلفظ صحیح ( ارزش یابی در این بخش صرفا به  قسمت Pronunciation   كتاب محدود می شود. لازم به توضیح است كه ارزش یابی تلفظ  فقط در مورد زبان های انگلیسی و فرانسه است

1

                                                                                         جمع

20

ب _  ارزش یابی پایانی (نوبت اول ، دوم و شهریور )  (40 نمره)

 

1- دیكته: یك یا دو حرف از واژه در جمله حذف شود (16 مورد).          

4

2_ واژگان شامل ( 10 نمره )

 

1-2- جایگزین كردن لغات در جملات (9 لغت در 8 جمله)

4

2-2 - یا فتن  واژه های  مناسب به منظور تكمیل  جملات ناقص با استفاده از دانش زبانی دانش آموز

3

3-2 - تشخیص اجزاء كلام (اسم ، صفت ، ضمیر و غیره ) از طریق بافت ( Context

3

3- درك مطلب: ( 11 نمره )

 

1-3 - در این قسمت متنی در سطح متون كتاب انتخاب می شود و دانش آموزان به سوالات مربوطه  شامل:

 (Completion, Multiple choice, True/ False, Wh questions Yes/ No questions) پاسخ می دهند

4

2-3 -  (Sentence Comprehension): در این بخش یك یا دو جمله در هر سوال گنجانده می شود كه درك آن ها مستلزم دانستن نكته ای می باشد.درمورد این جملات سوال به صورت چهار گزینه ای داده می شود

4

3-3- متن Cloze 

(از آنجا كه نمونه های Cloze دركتاب درسی نیامده است لذا لازم است دبیران محترم این پایه، در كلاس و در آزمون های مستمر ، دانش آموزان را با این نوع  آزمون آشنا سازند.)

3

4- دستور شامل:  ( 9 نمره )

 

1-4 - سوالات چهارگزینه ای  

3

2-4 - مرتب كردن جملات به هم ریخته 

2

3-4 - كامل كردن جملات ناقص 

2

4-4 - پاسخ به سوال با توجه به تصویر 

2

5- نقش های زبانی

 مكالمات ناقصی كه توسط دانش آموز كامل می شوند. سوالات این بخش به قسمت Language Function   كتاب درسی مربوط می شوند .

4

6- تلفظ

این بخش به دو شكل می تواند مورد ارزش یابی قرار گیرد:

الف- استفاده از ستون و دادن مثالی برای هر ستون دانش آموزان لغات داده شده را در ستون های مربوط قرار می دهند.

ب _  دادن مجموعه ای  از لغات  كه  همه به  جز یكی  در  یك  صدا مشترك هستند . دانش آموزان لغت مربوطه را می یابند.

2

                                                                                                            جمع

40

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اموزش زبان انگلیسی

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:شنبه 27 خرداد 1391-12:38 ق.ظ

حرف تعریف معین شامل the می‌باشد که همواره پیش از اسامی مفرد و جمع، یا پیش از اسامی قابل شمارش و غیرقابل شمارش به یک صورت بکار می‌رود. در جدول زیر به تفاوت بین the و a دقت کنید:

غیر قابل شمارش

قابل شمارش جمع

قابل شمارش مفرد

 

the water

the cats

the cat

معین

water

cats

a cat

نامعین

موارد کاربرد حرف تعریف معین (the)

1- وقتی که قبلاً به چیزی اشاره کرده باشیم:

We saw a strange bird at the zoo. The bird was blue!

(پرنده عجیبی در باغ وحش دیدیم. آن پرنده آبی بود!)

2- وقتی كه هم گوینده و هم شنونده می‌دانند که درباره چه صحبت می‌شود، حتی اگر قبلاً به آن اشاره‌ای نشده باشد:

'Where's the dog? 'It's in the garden.'
(سگ (یا سگه) کجاست؟ در باغچه است.)

3- وقتی که به چیزهایی اشاره می‌کنیم که می‌دانیم تنها یکی از آن وجود دارد:

the sun, the earth, the moon, the sky, the stars, the sea, the South Pole

4- قبل از اسمی که به واسطه کلماتی که بعد از آن می‌آیند شناخته می‌شود:

 

The hotel where I stayed was excellent.

(هتلی که در آن اقامت داشتم عالی بود.)

The man sitting over there is my husband.

(مردی که آنجا نشسته است شوهر من است.)

The car that I bought last week has broken down.

 ماشینی که هفته قبل خریدم خراب شده است.

5- قبل از صفات عالی، اعداد ترتیبی، only و same:

the highest mountain,  the first time,  the last chapter,  the same colour, 
the only
child

6- همراه با صفات برای اشاره به یک گروه یا طبقه از مردم:

the young (جوانان)     the old (پیران)    the poor (فقرا)    the unemployed (بیکاران)
the English (انگلیسیها)    the Japanese (ژاپنیها)

 

تنها برخی از اسامی ملتها دارای یک صفت مانند English و Spanish هستند. برای بقیه ملتها از یک اسم که به -s ختم می‌شود، استفاده می‌کنیم، مانند the Indians و the Iranians.

 

 

7- به همراه برخی از اسامی جغرافیایی مانند رشته کوهها، مجمع‌الجزایرها، دریاها، اوقیانوسها، رودخانه‌ها و ...:

 

the Andes

رشته کوههای آند

 

the Indian Ocean

اوقیانوس هند

 

the Persian Gulf

خلیج فارس

 

the Canary Islands

جزایر قناری

 

the Red Sea

دریای سرخ

 

the Suez Canal

کانال سوئز

 

the (River) Thames

رودخانه تامز

 

the Sahara (Desert)

صحرای آفریقا

+ نوشته شده در  جمعه نوزدهم فروردین 1390ساعت 6:45 بعد از ظهر  توسط محمود ع  |  یک نظر




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اموزش زبان انگلیسی

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:شنبه 27 خرداد 1391-12:35 ق.ظ

حرف تعریف معین شامل the می‌باشد که همواره پیش از اسامی مفرد و جمع، یا پیش از اسامی قابل شمارش و غیرقابل شمارش به یک صورت بکار می‌رود. در جدول زیر به تفاوت بین the و a دقت کنید:

غیر قابل شمارش

قابل شمارش جمع

قابل شمارش مفرد

 

the water

the cats

the cat

معین

water

cats

a cat

نامعین

موارد کاربرد حرف تعریف معین (the)

1- وقتی که قبلاً به چیزی اشاره کرده باشیم:

We saw a strange bird at the zoo. The bird was blue!

(پرنده عجیبی در باغ وحش دیدیم. آن پرنده آبی بود!)

2- وقتی كه هم گوینده و هم شنونده می‌دانند که درباره چه صحبت می‌شود، حتی اگر قبلاً به آن اشاره‌ای نشده باشد:

'Where's the dog? 'It's in the garden.'
(سگ (یا سگه) کجاست؟ در باغچه است.)

3- وقتی که به چیزهایی اشاره می‌کنیم که می‌دانیم تنها یکی از آن وجود دارد:

the sun, the earth, the moon, the sky, the stars, the sea, the South Pole

4- قبل از اسمی که به واسطه کلماتی که بعد از آن می‌آیند شناخته می‌شود:

 

The hotel where I stayed was excellent.

(هتلی که در آن اقامت داشتم عالی بود.)

The man sitting over there is my husband.

(مردی که آنجا نشسته است شوهر من است.)

The car that I bought last week has broken down.

 ماشینی که هفته قبل خریدم خراب شده است.

5- قبل از صفات عالی، اعداد ترتیبی، only و same:

the highest mountain,  the first time,  the last chapter,  the same colour, 
the only
child

6- همراه با صفات برای اشاره به یک گروه یا طبقه از مردم:

the young (جوانان)     the old (پیران)    the poor (فقرا)    the unemployed (بیکاران)
the English (انگلیسیها)    the Japanese (ژاپنیها)

 

تنها برخی از اسامی ملتها دارای یک صفت مانند English و Spanish هستند. برای بقیه ملتها از یک اسم که به -s ختم می‌شود، استفاده می‌کنیم، مانند the Indians و the Iranians.

 

 

7- به همراه برخی از اسامی جغرافیایی مانند رشته کوهها، مجمع‌الجزایرها، دریاها، اوقیانوسها، رودخانه‌ها و ...:

 

the Andes

رشته کوههای آند

 

the Indian Ocean

اوقیانوس هند

 

the Persian Gulf

خلیج فارس

 

the Canary Islands

جزایر قناری

 

the Red Sea

دریای سرخ

 

the Suez Canal

کانال سوئز

 

the (River) Thames

رودخانه تامز

 

the Sahara (Desert)

صحرای آفریقا

+ نوشته شده در  جمعه نوزدهم فروردین 1390ساعت 6:45 بعد از ظهر  توسط محمود ع  |  یک نظر




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

ضرب المثلهای انگلیسی

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:شنبه 27 خرداد 1391-12:20 ق.ظ

 

A bird in the hand is worth two in the bush.
Absence makes the heart grow fonder.
Actions speak louder than words.
A fool and his money are soon parted.
A friend in need is a friend in deed.
All that glitters is not gold.
An apple a day keeps the doctor away.
An ounce of prevention is worth a pound of cure.
A penny saved is a penny earned.
A rolling stone gathers no moss.
A stitch in time saves nine.
A watched pot never boils.
Beauty is in the eye of the beholder.
Beggars can’t be choosers.
Better late than never.
Birds of a feather flock together.
Blood is thicker than water.
Do unto others as you would have them do unto you.
Don’t bite the hand that feeds you.
Don’t change horses in the middle of the stream.
Don’t count your chickens before they hatch.
Don’t cry over spilled milk.
Don’t judge a book by its cover.
Don’t put all your eggs in one basket.
Don’t put off till tomorrow what you can do today.
Give him an inch and he’ll take a mile.
Half a loaf is better than none.
Haste makes waste.
His bark is worse than his bite.
He who hesitates is lost.
Honesty is the best policy.
If at first you don’t succeed, try, try again.
If the shoe fits, wear it.
If you can’t beat them, join them.
Laugh and the world laughs with you; cry and you cry alone.
Let sleeping dogs lie.
Let the cat out of the bag.
Look before you leap.
Misery loves company.
Money doesn’t grow on trees.
Money talks.
Never a borrower or lender be.
No news is good news.
Necessity is the mother of invention.
Nothing ventured, nothing gained.
Once bitten, twice shy.
Out of sight, out of mind.
Practice makes perfect.
Practice what you preach.
Quality is better than quantity.
Rome wasn’t built in a day.
Seeing is believing.
Slow and steady wins the race.
Spare the rod and spoil the child.
The best things in life are free.
The early bird catches the worm.
The grass is always greener on the other side of the fence.
The pen is mightier than the sword.
There’s more than one way to skin a cat.
Time heals all wounds.
Time waits for no man.
Tomorrow never comes.
Too many cooks spoil the broth.
Two heads are better than one.
Two wrongs don’t make a right.
True gold is not afraid of the refiner’s fire.
Variety is the spice of life.
When in Rome, do as the Romans do.
When the cat’s away, the mice will play.
Where there’s a will, there’s a way.
Where there’s smoke, there’s fire.
You can’t have your cake and eat it too.
You can’t teach an old dog new tricks




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

چگونه یک مقاله علمی بنویسیم.

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:شنبه 27 خرداد 1391-12:07 ق.ظ

-->

مقالات علمی

از Apply Abroad

پرش به: ناوبری, جستجو

مقالات علمی نشان‌دهنده‌ی علاقه‌ی دانشجو به انجام کار تحقیقاتی و میزان جدیت وی در انجام آن می‌باشد. به تجربه ثابت شده است که دانشجویانی که دارای مقالات علمی هستند، شانس بالاتری برای دریافت پذیرش در مقاطع بالای تحصیلی به ویژه در مقطع دکترا دارند. به همین دلیل داشتن مقاله‌ی علمی هم به دانشجویان کارشناسی و هم به دانشجویان کارشناسی ارشد توصیه می‌شود، اما دانشگاه‌ها از دانشجویان کارشناسی ارشد انتظار بیشتری برای داشتن مقاله دارند. به همین دلیل چنانچه دانشجوی کارشناسی ارشد هستید و قصد ادامه‌ی تحصیل در مقطع دکترا را دارید،‌ در چاپ مقالات علمی کوشش جدی نمایید.

مقالات علمی معمولا در کنفرانس‌ها و ژورنال‌ها چاپ می‌شوند. از نظر اعتبار تمام کنفرانس‌ها و ژورنال‌ها یکسان نیستند و کیفیت مقالاتی که در آنها چاپ می‌شود بسیار متفاوت است. توجه داشته باشید که وقتی برای ادامه‌ی تحصیل در دانشگاه‌های خارج از کشور اقدام می‌کنید، کسی معمولا مقالات شما را نخواهد خواند، بلکه تعداد مقالات شما و اعتبار جایی که مقالات شما در آن چاپ شده است، معیار ارزشیابی خواهد بود. بنابراین سعی کنید که مقالات خود را به کنفرانس‌ها و ژورنال‌هایی که از نظر کیفی در سطح بالاتری قرار دارند ارسال نمایید.

در دوره کارشناسی نوشتن مقاله برای دانشجویان ضروری نیست اما داشتن آن خیلی مفید است.

فهرست مندرجات

[نهفتن]

از کجا شروع کنیم؟

برای شروع یک مقاله بهترین کار مراجعه به اساتید دانشگاه و یا دانشجویانی است که قبلا مقاله داده باشند. این کار علاوه بر تسریع در یادگیری اصول نگارش مقالات، به شما در انتخاب زمینه تحقیقاتی کمک شایانی خواهد نمود. به یاد داشته باشید عمده مقالات حاصل کار گروهی می‌باشند و نگارش یک مقاله علمی معتبر، مستلزم بهره‌گیری از تجربیات و اندیشه دیگران است.


چگونه یك مقاله علمی بنویسیم؟ (اصول مقاله نویسی)

این اصول برای تمام علوم اعم از انسانی ، فنی مهندسی ، پزشکی ، هنر قابل استفاده است.


مقدمه

مقاله علمی معمولاً در نتیجه پژوهش منطقی، ژرف و متمركز نظری، عملی یا مختلط، به كوشش یك یا چند نفر در یك موضوع تازه و با رویكردی جدید با جهت دستیابی به نتایجی تازه، تهیه و منتشر می‏گردد. (اعتماد و همكاران، 1381، ص2) چنین مقاله‏ای در واقع گزارشی است كه محقق از یافته‏های علمی و نتایج اقدامات پژوهشی خود برای استفاده سایر پژوهشگران، متخصصان و علاقه‏مندان به دست می‏دهد.

تهیه گزارش از نتایج مطالعات و پژوهش‏های انجام شده، یكی از مهم‏ترین مراحل پژوهشگری به شمار می‏رود؛ زیرا اگر پژوهشگر نتواند دستاوردهای علمی خود را در اختیار سایر محققان قرار دهد، پژوهش او هر اندازه هم كه مهم باشد، به پیشرفت علم كمكی نخواهد كرد؛ چون رشد و گسترش هر عملی از طریق ارائه و به هم پیوستن دانشِ فراهم آمده از سوی فردفرد اندیشمندان آن علم تحقق می‏یابد.

همان طور كه پژوهشگر پیش از اقدام به پژوهش، نیازمند توجه و بررسی یافته‏های علمی پژوهشگران قبل از خود است تا بتواند یافته‏های علمی خود را گسترش بخشد، دیگران نیز باید بتوانند به یافته‏های پژوهشی او دسترسی پیدا كنند و با استفاده از آنها فعالیت‏های علمی خود را سازمان داده، در ترمیم و تكمیل آن بكوشند.

از امتیازهای مهم یك مقاله می‏توان به مختصر ومفید بودن، بِروز بودن و جامع بودن آن اشاره كرد؛ زیرا محقق می‏تواند حاصل چندین ساله پژوهش خود در یك رساله، پایان‏نامه، پژوهش، یا حتی یك كتاب را به اختصار در یك مقاله علمی بیان كند تا پژوهشگران دیگر بتوانند با مطالعه آن مقاله از كلیات آن آگاهی یابند و در صورت نیاز بیشتر، به اصل آن تحقیقات مراجعه كنند.

بدین منظور، امروزه نشریات گوناگونی در زمینه‏های مختلف علمی- پژوهشی نشر می‏یابد و مقاله‏های به چاپ رسیده در آنها، اطلاعات فراوانی را در اختیار دانش پژوهان قرار می‏دهند. لازم است محققان با شیوه تدوین مقالات علمی آشنا باشند تا بتوانند با استفاده از شیوه‏های صحیح، با سهولت، نتایج تحقیقات و مطالعات خود را به صورت مقاله در اختیار علاقه‏مندان قرار دهند.

نوشتن مقاله مستلزم رعایت اصولی در ابعاد مختلف محتوایی، ساختاری و نگارشی است.

ملاك‏های محتوایی مقاله

یكی از مهم‏ترین ابعاد مقاله علمی، محتوای علمی و ارزشمندیِ كیفی آن است. مقاله باید یافته‏های مهمی را در دانش بشر گزارش نماید و دارای پیامی آشكار باشد؛ بنابراین پیش از تهیه مقاله، محقق باید از خود بپرسد كه آیا مطالب او آن‏قدر مهم است كه انتشار آن قابل توجیه باشد. آیا دیگران از آن بهره خواهند برد؟ و آیا نتایج پژوهش او، كار آنها را تحت تأثیر قرار خواهد داد؟ (هومن، 1378، ص 82). در اینجا به چندین اصل مهم از اصول و معیارهای محتوایی پژوهش علمی اشاره می‏گردد كه توجه به آنها قبل از تهیه مقاله به ارتقای كیفیت آن كمك می‏نماید.

  • فرایند «تفكر»: تفكر، تلاش برای معلوم كردن مجهول با استفاده از علوم موجود است. (غرویان، 1368، ص11) بنابراین اساسی‏ترین محور محتوایی یك پژوهش علمی، آن است كه مجهولی را روشن نماید. بر این اساس، هر پژوهش علمی در پی پاسخ دادن به پرسش‏هایی است كه تاكنون برای مخاطبان كشف نشده است. از این رو پژوهش علمی همیشه با طرح یك یا چند سئوال آغاز می‏شود كه محقق در صدد پاسخگویی به آنهاست.
  • منطقی بودن: منطق كه راه درست اندیشیدن (تصور) و صحیح استدلال آوردن (تصدیق) را می‏آموزاند، (مطهری، 1372، ص 21) ابزار ضروری یك مقاله علمی است و محقق باید شایستگی لازم را در استدلال آوردن، تحلیل محتوا و نتیجه‏گیری داشته باشد. قواعد تعریف، طبقه‏بندی، استنباط‏های قیاسی و استقرایی، روش‏های مختلف نمونه‏برداری و غیره همه از ویژگی‏های منطقی یك مقاله علمی است كه محقق باید به آنها توجه داشته باشد. (هومن، 1374، ص 19).
  • انسجام و نظام‏دار بودن: مرتبط بودن اجزای مختلف مقاله با همدیگر، همچنین متناسب بودن آنها با عنوان مقاله و ارتباط عناوین فرعی با همدیگر، از جمله مواردی است كه به تحقیق، یكپارچگی و انسجام می‏بخشد. بر این اساس، محقق باید عناوین فرعی مقاله خود را با نظمی منطقی از یكدیگر مجزا كرده، ارتباط بخش‏ها را مشخص نماید.
  • تراكمی بودن: از آنجا كه هدف پژوهش پاسخ به سئوال هایی است كه تا آن زمان دست كم از نظر محقق، پاسخی منطقی برای آن وجود نداشته است، هر پژوهش علمی باید از یك سو به منظور كشف دانش جدید، و از سوی دیگر، برای تكمیل دانش، صورت پذیرد. بنابراین هدف اصلی یك مقاله، كشف یا تكمیل دانش بشری است، نه تكرار دوباره آن با عبارات مختلف. (هومن، 1374، ص 20).
  • تناسب موضوع با نیازهای فعلی جامعه علمی: هر پژوهش علمی باید نیازهای اساسی جامعه علمی خود را در نظر گرفته، در صدد حل آن مسایل برآید؛ بنابراین از طرح موضوعاتی كه از اولویت تحقیقی برخوردار نیستند و جامعه علمی، بدانها نیاز ندارد، باید احتراز نمود.
  • خلاقیت و نوآوری: هر تحقیق علمی زمانی می‏تواند در ارتقای سطح دانش، موفق و موثر باشد كه از فكری بدیع و خلّاق برخوردار باشد. مقالاتی كه به جمع آوری صِرف بسنده می‏كنند، نمی‏توانند سهم عمده‏ای در پیشرفت دانش بشری داشته باشند.
  • توضیح مطلب در حدّ ضرورت: از جمله مواردی كه محقق در گزارش نویسی پژوهش خود (مقاله) باید بدان توجه كند، پرهیز از حاشیه‏روی و زیاده‏گوییِ افراطی است؛ همچنان كه خلاصه‏گویی نباید به حدّی باشد كه به ابهام و ایهام منجر شود؛ بر این اساس محقق باید به حدّی مطالب را تبیین كند كه مقصود وی برای خواننده، روشن شود.
  • متناسب بودن با نظریه‏ها: هر رشته علمی، متشكل از نظریه‏ها و قوانینی است كه مورد اتفاق صاحب‏نظران آن فن است. یافته‏های به دست آمده در تحقیقات میدانی یا توصیفی نباید با قوانین كلی آن رشته تخصصی منافات داشته باشد.
  • اجتناب از كلی گویی: هدف نهایی علم، صورتبندی یك «نظریه»(3) و «تبیین كردن»(4) یكی از اصول مهم نظریه است. (دلاور، 1371، ص 33) از این رو محقق باید بتواند مباحث علمی خود را به روشنی توضیح دهد و با زبان گویا آن را تبیین و از كلی گویی اجتناب نماید.
  • گزارش روش‏شناسی تحقیق: «تحقیق»(5) فرایندی است كه از طریق آن می‏توان درباره ناشناخته‏ها به جست و جو پرداخت و از آن، شناخت لازم را كسب كرد. در این فرایند چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل آنها به یافته‏ها «روش‏شناسی»(6) نامیده می‏شود. این سئوال كه چگونه داده‏ها باید گردآوری شود و مورد تفسیر قرار گیرد، به طوری كه ابهام حاصل از آنها به حداقل ممكن كاهش یابد؟» از موارد مهم تحقیق علمی است. (سرمد و همكاران، 1379، ص 22). یك تحقیق علمی زمانی می‏تواند مطالب خود را به اثبات برساند كه از روش گردآوری مناسبی برخوردار، و آن روش‏ها در مقاله به خوبی بیان شده باشد.

ساختار مقاله علمی

نوشتن مقاله مستلزم داشتن طرحی مدوَّن است. در گزارش یك تحقیق نه تنها باید ارزش‏های محتوایی را مراعات كرد، بلكه باید از ساختار روشمندی نیز پیروی كرد. امروزه تحقیقات فراوانی انجام می‏شود، اما تنها بخش كوچكی از آنها در مقالات منتشر می‏گردد. یكی از دلایل آن، عدم مهارت محقق در تهیه و تدوین ساختاری مقاله علمی است.

ساختار مقاله و تهیه گزارش از یك پژوهش علمی، با توجه به روش به كار گرفته شده در پژوهش، متفاوت است. دانشمندان در یك تقسیم بندی كلی، روش‏های استفاده شده در علوم را به دو دسته تقسیم می‏كنند. روش‏های كمی كه در آنها از داده‏های كمّی در تحقیق استفاده می‏شود (تحقیقات میدانی) و روش‏های كیفی كه در آنها از داده‏های كیفی (تحقیقات كتابخانه‏ای) استفاده می‏شود.(سرمد و همكاران، 1379، ص 78).

مراحل گزارش یك پژوهش (مقاله) با توجه به روش اتخاذ شده در تحقیق، با تفاوت هایی بیان می‏گردد.

به دلیل یكسان بودن هر دو روش در مراحل مقدماتی، و برای پرهیز از تكرار در اینجا مراحل مقدماتی را به صورت مجزا می‏آوریم.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

چگونه یک مقاله علمی بنویسیم.

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:شنبه 27 خرداد 1391-12:05 ق.ظ


مراحل مقدماتی گزارش پژوهشی

موضوع یا عنوان مقاله

عنوان، مفهوم اصلی مقاله را نشان می‏دهد و باید به طور خلاصه، مضمون اصلی پژوهش را نشان دهد.

عنوان مقاله باید جذاب باشد، یعنی به گونه‏ای انتخاب شود كه نظر خوانندگان را كه معمولاً ابتدا فهرست عناوین مندرج در یك مجله علمی را می‏خوانند به خود جلب نماید. همچنین عنوان باید كوتاه و گویا و تنها بیانگر متغیرهای اصلی پژوهش باشد. تعداد كلمات در عنوان را حداكثر دوازده واژه بیان كرده‏اند. (سیف، 1375، ص 12).



نام مؤلف یا مؤلفان و سازمان وابسته

بعد از عنوان پژوهش، نام مؤلف یا مؤلفان ذكر می‏شود و در سطر زیر آن، نام دانشگاه یا مؤسسه كه هر یك از مؤلفان در آن مشغول به كارند، می‏آید. اگر پژوهش به وسیله دو یا چند نفر انجام بگیرد و همه آنها به یك دانشگاه یا مؤسسه وابسته باشند، نام مؤسسه یك‏بار، آن هم به دنبال نام مؤلفان ذكر می‏شود. اما اگر هر یك از مؤلفان به سازمان خاصی وابسته باشند، باید بعد از نام هر یك از آنان، بلافاصله نام مؤسسه‏ای كه به آن وابسته‏اند، ذكر شود. ترتیب قرار گرفتن نام مؤلفان به دنبال یكدیگر، معمولاً متناسب با میزان مشاركت آنان در انجام پژوهش است؛ اما اگر میزان مشاركت همه افراد در اجرای پژوهش یكسان باشد، اسامی آنان به ترتیب حروف الفبا در دنبال هم قرار می‏گیرد. (هومن، 1378، ص 84).



چكیده

چكیده، خلاصه جامعی از محتوای یك گزارش پژوهشی است كه همه مراحل و اجرای اصلی پژوهش را در خود دارد. هدف‏ها، پرسش‏ها، روش‏ها، یافته‏ها و نتایج پژوهش، به اختصار، در چكیده آورده می‏شود. در متنِ چكیده باید از ذكر هرگونه توضیح اضافی خودداری شود. مطالب چكیده باید فقط به صورت گزارش (بدون ارزشیابی و نقد) از زبان خود پژوهشگر (نه نقل قول) به صورت فعل ماضی تهیه شود.

چكیده در حقیقت بخشی كامل، جامع و مستقل از اصل گزارش در نظر گرفته می‏شود و نباید پیش از انجام گزارش، پژوهش تهیه شود. طول چكیده برای مقاله، بستگی به روش‏های خاص هر مجله دارد و معمولاً بین صد تا 150كلمه پیشنهاد شده است.



واژگان كلیدی

معمولاً در انتهای چكیده، واژگان كلیدی پژوهش را بیان می‏كنند تا به خواننده كمك كنند، پس از خواندن چكیده و آشنایی اجمالی با روند تحقیق، بفهمد چه مفاهیم و موضوعاتی در این مقاله مورد توجه قرار گرفته است. معمولاً با توجه به حجم و محتوای مقاله، پنج تا هفت واژه كلیدی در هر مقاله بیان می‏شود. (سرمد، 1379، ص 321).


ساختار مقاله مبتنی بر پژوهش میدانی

روش‏ها و اصول كلی ناظر بر گزارش فعالیت پژوهشی شاخه‏های علوم، تقریبا به طور خاصی به كار می‏روند كه همگی متكی بر «روش علمی»(9) است. انجمن روان شناسان (APA) به منظور تسهیل در امر انتقال روش نتایج پژوهش، الگوی استاندارد شده‏ای را در اختیار مؤلفان قرار داده تا در موقع تهیه گزارش پژوهشی خود، آن اصول را به كار گیرند و تقریبا همه مجله‏های معتبر علوم انسانی در تهیه و تنظیم نوشته‏های پژوهش خود از آنها پیروی می‏كنند. (هومن،1378،ص 10) كه در زیر به اختصار به مراحل آن اشاره می‏گردد.


مقدمه

هر مقاله علمی با یك مقدمه شروع می‏شود و آن، خلاصه‏ای از فصل اول و دوم پایان نامه‏ها و رساله‏هاست كه به طور مختصر به بیان كلیات تحقیق و بررسی مختصری از پیشینه آن می‏پردازد؛ بنابراین در مقدمه مقاله مسئله تحقیق و ضرورت انجام آن و اهداف آن از نظر بنیادی و كاربردی به صورت مختصر بیان می‏گردد و سپس به بررسی سوابق پژوهشی كه به طور مستقیم به موضوع تحقیق مرتبط است، پرداخته می‏شود. مقدمه باید یك منطق اساسی را در تحقیق بیان كند و به خواننده نشان دهد كه چرا این تحقیق ادامه منطقی گزارش‏های پیشین است. در این بخش پس از نتیجه‏گیری از پژوهش‏های بررسی شده، محقق باید پرسش‏های پژوهش خود را به صورت استفهامی بیان كرده و به تعریف متغیرهای تحقیق به صورت عملیاتی بپردازد. (هومن، 1378، ص 87).


روش

هدف اساسی از بیان روش آن است كه به گونه‏ای دقیق، چگونگی انجام پژوهش، گزارش گردد تا خواننده بتواند آن را تكرار نماید و همچنین درباره اعتبار نتایج داوری كند؛ بنابراین مؤلف باید همه مراحل اجرا، از جمله آزمودنی‏ها، ابزارهای پژوهش، طرح پژوهش، روش اجرا و روش تحلیل داده‏ها را بیان كند.


نتایج

در این بخش، توصیف كلامیِ مختصر و مفیدی از آنچه به دست آمده‏است، ارائه می‏شود. این توصیف كلامی با اطلاعات آماری مورد استفاده، كامل می‏شود و بهترین روش آن است كه داده‏ها از طریق شكل و نمودار یا جدول، نمایش داده شوند. ساختار بخش نتایج، معمولاً مبتنی بر ترتیب منطقی پرسش‏ها یا فرضیه‏ها و نیز وابسته به تأیید شده بودن یا تأیید نشده بودن فرضیه‏هاست. ترتیب بیان نتایج نیز یا برحسب ترتیب تنطیم سؤال‏ها یا فرضیه‏های آنهااست، (سیف، 1375، ص 30) یا برحسب اهمیت آنها. روش متداولِ بیان نتایج، آن است كه ابتدا مهم‏ترین و جالب‏ترین یافته‏ها و سپس به ترتیب، یافته‏های كم اهمیت‏تر ارائه می‏شود. (هومن، 1378، ص 90).



ساختار مقاله مبتنی بر پژوهش توصیفی

اصول به كارگرفته شده در پژوهش‏های توصیفی باتوجه به روش‏های به كارگرفته شده، با اصول پژوهش‏های میدانی، مقداری متفاوت است. هر چند این اصول ممكن است با توجه به موضوع‏های مختلف تحقیقی و رشته‏های مختلف، تغییر نماید، ساختار كلی‏ای كه تقریبا همه پژوهش‏های توصیفی باید در قالب آن درآیند، به شرح زیر است.


مقدمه

آنچه در مقدمه یك مقاله تحقیق كتابخانه‏ای قرارمی‏گیرد - همانند تحقیفات میدانی - كلیاتی است كه محقق باید قبل از شروع بحث، آن را برای خواننده روشن نماید؛ مانند تعریف و بیان مسئله تحقیق، تبیین ضرورت انجام آن و اهدافی كه این تحقیق به دنبال دارد. همچنین محقق باید خلاصه‏ای از سابقه بحث را - كه به طور مستقیم مرتبط با موضوع است - بیان كند و در نهایت توضیح دهد كه این مقاله به دنبال كشف یا به دست‏آوردن چه مسئله‏ای است؛ به عبارتی، مجهولات یا سؤال‏های مورد نظر چیست كه این مقاله درصدد بیان آنهااست.


طرح بحث (متن)

در این بخش، مؤلف وارد اصل مسئله می‏شود. در اینجا باید با توجه به موضوعی كه مقاله در پی تحقیق آن است، عناوین فرعی‏تر از هم متمایز گردند. محقق در تبیین این قسمت از بحث، باید اصول مهم قواعد محتوایی مقاله را مورد توجه قراردهد و سعی كند آنها را مراعات نماید؛ اصولی مانند: منطقی و مستدل بودن، منظم و منسجم‏بودن، تناسب بحث با عنوان اصلی، ارتباط منطقی بین عناوین فرعی‏تر در مسئله، خلاقیت و نوآوری در محتوا، اجتناب از كلی‏گویی، مستندبودن بحث به نظریه‏های علمی و دینی، جلوگیری از حاشیه‏روی افراطی كه به انحراف بحث از مسیر اصلی می‏انجامد و موجب خستگی خواننده می‏شود و همچنین پرهیز از خلاصه‏گویی و موجزگویی تفریطی كه به ابهام در فهم می‏انجامد، رعایت امانت حقوق مؤلفان، اجتناب از استناددادن به صورت افراطی، توجه‏داشتن به ابعاد مختلف مسئله و امثال اینها.


نتیجه ‏گیری

در این قسمت محقق باید به نتیجه معقول، منطقی و مستدل برسد. نداشتن تعصب و سوگیری غیرمنصفانه در نتیجه‏گیری، ارتباط‏دادن نتایج با مباحث مطرح شده در پیشینه، ارائه راهبردها و پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده، مشخص‏كردن نقش نتایج در پیشبرد علوم بنیادی و كاربردی و امثال آن، از جمله مواردی است كه محقق باید به آنهاتوجه داشته باشد.

ارجاعات

اعتبار یك گزارش پژوهشی علاوه بر صحت و دقت داده‏ها و استدلال حاصل از آنها، به منابع و مراجعی است كه از اطلاعات آنها در پژوهش استفاده شده است. ارجاعات از موارد مهم ساختار یك مقاله علمی است، به وسیله آن، چگونگی استفاده از اندیشه‏های دیگران را به خواننده معرفی می‏نماید. در این قسمت به دو بحث مهم ارجاعات اشاره می‏شود كه یكی شیوه ارجاع دادن در متن است و دیگری شیوه ذكر منابع در پایان مقاله.


ارجاعات در متن

نخستین چیزی كه درباره استناددادن در متن باید مشخص بشود، این است كه: چه چیزی باید مستند گردد؟ مك برنی(23) (1990) موارد استنادآوردن را به شرح زیر بیان داشته‏ است:

  • باید اندیشه‏هایی را كه به دیگران تعلق دارند، مشخص كرد و با ذكر مأخذ نشان داد كه از آنِ چه كسانی می‏باشند (امانت‏داری)؛
  • هر زمان كه افكار و اندیشه‏هایی با چهارچوب فكری كسان دیگری همخوانی دارند، موارد را باید با ذكر منبع مشخص كرد؛
  • هر زمان كه نظریه، روش یا داده‏ای موردبحث قرار می‏گیرد، منبع آن را باید ذكركرد تا اگر خواننده خواست اطلاعات بیشتری درباره آن كسب كند، بتواند به آن مراجعه كند؛
  • باید نقل قول‏هایی را كه از یك متن به صورت مستقیم و بدون دخل و تصرف، داخل گیومه آورده می‏شود، مستند ساخت. (مك برنی 1990، به نقل از سیف، 1375، ص 39).

بنابراین اطلاعاتی كه برای خوانندگان، اطلاعات عمومی به حساب می‏آیند، لازم نیست مستند شوند. نویسنده، تنها در صورتی می‏تواند به آثار خود ارجاع، دهد كه این ارجاع برای مطالعه بیشتر باشد و نقل از خود، معنا ندارد. همچنین در استنادكردن، حتی‏الامكان باید به منبع مستقیم یا ترجمه آن استناد كرد. تنها زمانی به منابع دیگران استناد می‏شود كه محقق دسترسی مستقیم به اصل اثر را نداشته باشد كه در آن صورت باید مشخص كرد كه آن مطلب از یك منبع دست دوم گرفته شده است. (سیف، 1375، ص 40).


شیوه ارجاع در متن

هرگاه در متنِ مقاله مطلبی از یك كتاب یا مجله یا.. به صورت مستقیم یا غیر مستقیم، نقل شود، باید پس از بیان مطلب، آن را مستند ساخت. این مستندسازی شیوه‏های مختلفی دارد كه در اینجا به بخش‏هایی از آن اشاره می‏شود.

در استناد، نام مؤلف و صاحب اثر، بدون القاب «آقا»، «خانم»، «استاد»، «دكتر»، «پروفسور»،آورده می‏شود، مگر در جایی كه لقب جزو نام مشخص شده باشد(24)، مانند خواجه نصیرالدین طوسی. (دهنوی، 1377، ص 89).


یك اثر با یك مؤلف:

پس از آوردن متن، داخل پرانتز: نام مؤلف، تاریخ انتشار، شماره صفحه به ترتیب می‏آید و پس از آن، نقطه آورده می‏شود؛ مانند: (منطقی، 1382، ص 27).


یك اثر با بیش از یك مؤلف:

اگر تألیف دارای دو یا سه مؤلف باشد، نام آنها به ترتیب ذكر شده در اثر، به همراه سال انتشار و شماره صفحه می‏آید؛ ولی در آثار با بیش از سه مؤلف، نام اولین مؤلف ذكر می‏شود و به دنبال آن عبارتِ «و همكاران» و سپس سال انتشار و شماره صفحه می‏آید؛ مانند: (سرمد، بازرگان و حجازی، 1379، ص 50) یا (نوربخش و همكاران، 1346، ص 75).


آثار با نام سازمان‏ها و نهادها:

در صورتی كه آثار به نام شركت‏ها، انجمن‏ها، مؤسسات، ادارات و مانند اینها انتشار یابند، در استنادكردن، به جای نام مؤلف، نام سازمان می‏آید؛ مانند: (فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی، 1382، ص 34).


دو یا چند اثر یك مؤلف:

هرگاه به دو یا چند اثر مهم اشاره شود، همه آنها در داخل پرانتز، و به ترتیب تاریخ نشر پشت سرهم می‏آیند؛ مانند: (والاس، 1980، ص 15؛ 1988، ص 27؛ 1990، ص 5). و اگر چند اثر یك مؤلف در یك سال منتشر شده باشد، آثار مختلف او با حروف الفبا از هم متمایز می‏گردند؛ مانند: (احمدی، 1365الف، ص22؛ 1365ب، ص 16).


زیرنویس (پاورقی) توضیحی

توضیحات اضافی، یا توضیح اصطلاحاتی را كه نویسنده برای حفظ انسجام متن نمی‏تواند آن را در متن بیاورد، می‏توان در زیر صفحه با مشخص‏كردن شماره آنها بیان كرد. نكته قابل توجه اینكه، این توضیحات باید حتی‏الامكان خلاصه ذكر شوند و نباید تكرار مطالب متن باشند.

در ترجمه متون توضیحاتی كه مؤلف در زیرنویس آورده، باید عینا ترجمه شود و در صورتی كه مترجم برای بیان اصطلاح یا تبیین مطلبی توضیحی را ضروری ببیند، می‏تواند آن را در پاورقی ذكركند و در جلوی آن لفظ «مترجم» را -برای متمایز ساختن آن از توضیحات


معادل‏ها

كلمه‏های بیگانه در داخل متن حتما باید به فارسی نوشته شود و صورت خارجی آنها در پاورقی ذكر گردد و این، منحصر به اصطلاحات تخصصی یا اسامی اشخاص است. چنانچه در موارد خاصی لازم باشد كه صورت خارجی آنها در داخل متن بیاید، باید آنها را مقابل صورت فارسی در داخل پرانتز نوشت. (غلامحسین‏زاده، 1372، ص 17).

نكته قابل‏توجه در استناد دادن معادل‏ها این است كه اولاً در هر متن یا مقاله یا كتاب، فقط یك بار معادل انگلیسی آنها آورده می‏شود؛ ثانیا معادل‏های بكار گرفته شده باید یكنواخت باشند. و در صورت آوردن معادل‏های دیگر، مثل فرانسه، آلمانی، و... باید، در متن توضیحی درباره آن داده شود. در نوشتن اسامی اشخاص، ابتدا نام بزرگ، سپس حرف اول نام كوچك او با حروف بزرگ نوشته می‏شود مانند C،Jung .

ارجاع در منابع

محقق باید در پایان مقاله فهرستی از منابع و مراجعی كه در متن به آنها استناد كرده است، به ترتیب حروف الفبای نام خانوادگی در منابع فارسی (عربی یا انگلیسی در صورت استفاده) بیاورد. مقصود از فهرست منابع، به دست دادنِ صورت دقیق و كامل همه مراجعی است كه در متن مقاله به آنها استناد شده‏است. هدف از ارائه این فهرست، نشان دادن میزان تلاش پژوهشگر در بررسی و استفاده از منابع گوناگون، احترام به حقوق سایر نویسندگان و مؤلفان و نیز راحتی دستیابی خواننده به منابع موردنظر است؛ علاوه براینكه تمامی مراجع و مآخذی كه در متن به آنها استناد شده، باید در فهرست منابع آورده شود، پس در بخش منابع، فقط منابعی آورده می‏شود كه در متن به آنها استناد شده است.

در ذكر هر منبع، حداقل پنج دسته اطلاعات، ضروری به نظر می‏رسند كه در همه ارجاعات مشترك‏اند:

1. نام مؤلف یا مؤلفان؛ 2. تاریخ انتشار اثر؛ 3.عنوان اثر؛ 4. نام شهر(ایالت)؛ 5. نام ناشر.

جداسازی این اطلاعات از هم با نقطه (.) و جداسازی اجزای مختلف هر یك از آنها با ویرگول (،) صورت می‏گیرد.



ارجاع كتاب در منابع

  • در ارجاع كتاب با یك مؤلف، اطلاعات ضروری ذكر شده در بالا ذكر می‏شود، در صورتی كه اثر تجدیدچاپ شده‏باشد، پس از عنوانِ كتاب، شماره چاپ آن می‏آید.

در ارجاعات انگلیسی در صورتی كه چاپ جدید مجددا ویرایش شده‏باشد، علامتِ ای‏دی (ed) با شماره ویرایش(25) آن، داخل پرانتز آورده می‏شود، مانند:

.Wadsworth:CA،Belmont.An introduction to the history of psychology (2nded).(1993) .R .B،Hergenhahn

  • در ارجاع منابع دارای دو مؤلف یا بیشتر، اسامی مؤلفان به ترتیبِ نامِ ذكرشده در كتاب، ذكر می‏شود و بین نام‏خانوادگی و نام آنها ویرگول و بین اسامی مؤلفان نقطه ویرگول (؛) می‏آید؛ مانند:

سرمد،زهره؛ بازرگان،عباس و حجازی، زهره(1379). روش‏های تحقیق در علوم رفتاری (چاپ سوم). تهران: نشر آگاه.

  • در معرفی كتاب‏های ترجمه شده، پس از ذكر نام مؤلف و تاریخ اثر، نام مترجم و تاریخ انتشار ترجمه ذكر می‏شود. در آثاری كه تاریخ نشرشان مشخص نیست، داخل پرانتز به جای تاریخ نشر، علامت سؤال (؟) می‏آید؛ مانند:

صدرالدین شیرازی، محمد(1375). شواهد الربوبیه، ترجمه جواد مصلح. چاپ دوم، تهران: انتشارات سروش.

  • در معرفی كتاب‏هایی كه با عنوان سازمان‏ها یا نهادها منتشر شده‏اند، به جای نام اشخاص، نام مراكز ذكر می‏شوند: مركز اسناد و مدارك علمی، وزارت آموزش و پرورش، (1362). واژه‏نامه آموزش و پرورش: فارسی - انگلیسی، انگلیسی - فارسی. تهران. نشر مؤلف.
  • كتاب‏هایی كه به جای مؤلف، ویراستاری یا به صورت مجموعه مقالاتی بوده كه به وسیله افراد مختلف نوشته شده‏است؛ اما یك یا چند نفر آنها را گردآوری كرده‏اند، بدین صورت می‏آیند:

شفیع‏آبادی، عبداللّه‏ (گردآورنده)، (1374). مجموعه مقالات اولین سمینار راهنمایی و مشاوره. تهران. انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

ارجاع مقاله در منابع

برای ارجاع به مقاله‏هایی كه در مجله‏های علمی-تخصصی به چاپ می‏رسند، ابتدا نام مؤلف یا مؤلفان، پس از آن، تاریخ انتشار اثر، بعد عنوان مقاله، و به دنبال آن، نام مجله و شماره آن ذكر می‏شود، سپس شماره صفحات آن مقاله در آن مجله با حروف مخفف صص در فارسی و pp در انگلیسی آورده می‏شود.


ارجاع پایان‏نامه و رساله در منابع

در ارجاع رساله‏ها و پایان‏نامه‏ها، پس از ذكر عنوان، باید ذكرشود كه آن منبع پایان‏نامه كارشناسی ارشد یا رساله دكترا و به صورت چاپ نشده، است؛ سپس باید نام دانشگاهی را كه مؤلف در آن فارغ‏التحصیل شده‏است، آورد:

ایزدپناه، عباس (1371). مبانی معرفتی مشّاء و اهل عرفان، پایان‏نامه كارشناسی ارشد، چاپ نشده دانشگاه قم.


ارجاع از یك روزنامه در منابع

در معرفی مقاله‏هایی كه در خبرنامه‏ها و روزنامه‏ها به چاپ می‏رسد، یا استنادهایی كه از متن سخنرانی اشخاص در یك روزنامه آورده می‏شود، همانند ارجاع مقاله در مجله، تمام اطلاعات ضروری را آورده سپس سال انتشار، روز و ماه، نام روزنامه و شماره صفحه را ذكر می‏كند. مانند:

محقق كجیدی، محمدكاظم (1375، 21مهر)، موانع ساختاری توسعه بخش كشاورزی، روزنامه كیهان، ص6.


ارجاع فرهنگ‏نامه و دائره‏المعارف در منابع

در ارجاع دائره‏المعارف‏ها نام سرپرست آورده شده و سپس بقیه اطلاعات ضروری، همانند كتاب به ترتیب می‏آید؛ مانند:

بجنوردی، سیدكاظم و همكاران (1377)، دائره‏المعارف بزرگ اسلامی (چاپ دوم)، تهران: مركز دائره‏المعارف بزرگ اسلامی.


ارجاع كنفرانس‏ها، سمینارها و گزارش‏ها

ارائه گزارش از همایش‏ها و سمینارها باید به شكل زیر بیان گردد: (سلطانی، 1363، ص19).

همایش بین‏المللی نقش دین در بهداشت و روان (1380). چكیده مقالات اولین همایش بین المللی نقش دین در بهداشت روان، تهران: دانشگاه علوم پزشكی ایران.


نقل منابع الكترونیكی (اینترنت)

امروزه نقل از منابع اینترنتی یكی از منابع ارجاع است كه در ذكر آن، اطلاعات ضروری به ترتیب زیر بیان می‏گردد (ترابیان، 1987، ترجمه قنبری، 1380).

بارلو، جان پی (1996). درخت یوشع می‏لرزد، در مجله CORE (روی خط اینترنت)، ج8، ش 1، (1992)، نقل شده تاریخ 25 مارس 1996، قابل دسترسی در:

Corel.08.g2.:pub/Zines/CORE-Zine File:Ptp.etext.org Directory



آیین نگارش

چنان‏كه بیان شد، محقق باید ابعاد سه گانه محتوایی، ساختاری و نگارشی مقاله را مورد توجه قرار دهد. آنچه تاكنون بیان شد، خلاصه‏ای از اصول محتوایی و ساختاری یك مقاله علمی بود. اكنون به بررسی اصول كلی آیین نگارش كه رعایت آن در تحریر مقاله علمی ضروری به نظر می‏رسد، می‏پردازیم.

الف) متن علمی تا حدّ ممكن باید مختصر و مفید باشد. به همین جهت لازم است از آوردن نقل قول‏های غیرضروری و حجم‏افزا، تفنن‏های شاعرانه و ذوقی، بیان‏های عاطفی واحساسی و گزافه‏نویسی اجتناب شود.

ب) از آوردن عبارت‏های مبهم، مغلق و پیچیده و واژه‏های نامأنوس باید احتراز گردد.

ج) باید از ذكر بندهای طولانی و جمله‏های بلند خودداری شود.

د) مطالب باید ساده، روان، جذاب و به گونه‏ای صریح و روشن بیان گردد.

ر) در نقل مطالب، ضروری است امانت‏داری را با ذكر مشخصات دقیق منبع رعایت نمود. هر چند در این باب نباید به دام افراط و تفریط - كه حمل بر فضل فروشی یا سهل‏انگاری است- افتاد.

ش) هر بخش از نوشته كه شامل یك اندیشه و مطلب خاصی است، باید در یك بند (پاراگراف) آورده شود.

ص) باید از به كاربردن كلمات مترادف به جهت افزایش حجم اجتناب شود.

ط) باید از به كاربردن افراطی حروف اضافه و حروف ربط در متن پرهیز گردد.

ع) باید از به كاربردن تعبیرهای نامناسب و عامیانه و استعمال الفاظ ناروا، ركیك و غیراخلاقی احتراز شود.



تایپ مقاله

امروزه تقریبا اكثر مجلات علمی، مقالات خود را به صورت تایپ شده می‏پذیرند، بدین روی و برای تكمیل شدن بحث، برای آشنایی مؤلفان محترم، برخی از اصول تایپ، بیان می‏گردد.

الف) عنوان مقاله در وسط سطر و با فاصله چهار سانتی‏متر از بالا با قلم یاقوت، شماره شانزده تایپ می‏گردد.

ب) نام مؤلف در زیر عنوان و در وسط سطر و با فاصله 5/1 سانتی متر، با قلم ترافیك، شماره ده تایپ می‏شود.

ج) رتبه علمی و محل خدمت مؤلف یا مؤلفان با علامت ستاره () یا شماره در پاورقی همان صفحه و با قلم لوتوس نازك شماره دوازده كه متناسب با قلم پاورقی است، تایپ می‏گردد.

د) عناوین فرعی مقاله با شماره‏های تفكیك‏كننده مانند: 1.، 2.، 3.، و...، با قلم لوتوس سیاه، شماره چهارده تایپ می‏گردد.

ر) عناوین فرعی‏تر با شماره‏های تفكیك كننده 1.1، 2.1 و... با قلم لوتوس سیاه، شماره سیزده تایپ می‏گردد.

س) متن مقاله با قلم لوتوس نازك، شماره چهارده تایپ شده و ابتدای هر پاراگراف یا بند با كمی تورفتگی (اشپون) با فاصله 5/0 سانتی متر آغاز می‏گردد.

ص) فاصله بین سطرهای متن 5/1 سانتی متر و فاصله آنها از عنوان‏های فرعی دو سانتی متر است.

ط) فاصله حاشیه صفحه‏ها از هر طرف دو سانتی متر و از بالا و پایین نیز دو سانتی متر است و فاصله آخرین سطر با پاورقی یك سانتی متر است.

ع) نقل قول‏های مستقیم در داخل گیومه با قلم لوتوس نازك، شماره دوازده تایپ می‏گردد.

ف) شماره صفحات در گوشه سمت چپ و بالای صفحه تایپ می‏گردد.

ق) مقاله فقط بر یك طرف صفحه تایپ می‏شود.

ك) باید در تایپ مقاله از به كاربردن قلم‏های متنوع و متفاوت اجتناب شود.

ل) قلم انگلیسی لازم برای تایپ پاورقی، Times Mediumبا شماره هشت است و همین قلم برای انگلیسی در متن و منابع با شماره ده استفاده می‏شود.



ویرایش متن

ویرایش متن بر عهده ویراستار است كه باید طبق قوانین مربوط به نشر و ضوابط علمی صورت دهد. هرچند ویرایش، وظیفه محقق نیست، برای آشنایی محققان، به توضیحی اجمالی در این رابطه می‏پردازیم:

هر اثر تحقیقی دو نوع ویرایش می‏شود: ویرایش فنی و ویرایش محتوایی.



ویرایش فنی

در ویرایش فنی مسائلی از قبیل به دست دادن ضبط لاتینی نام‏ها یا معادل فرنگی اصطلاحات فنی، تعیین محل تصاویر، اشكال و جدول‏ها، مراعات شیوه مناسب برای معرفی مشخصات كتاب‏شناسی، تهیه فهرست مندرجات، فهرست تفصیلی، واژه‏نامه، فهارس دیگر، تنظیم صفحه عنوان و صفحه حقوق، اعراب گذاری‏های لازم، تبدیل مقیاس‏ها و سنوات، توضیح لازم برای برخی از اصطلاحات، معرفی اجمالی بعضی از اعلام در صورت نیاز انجام می‏شود.


ویرایش محتوایی

هر نوع كاستی و نادرستی نحوی و زبانی در این ویرایش اصلاح می‏شود. اگر اثر تحقیقی، متن تصحیح شده باشد، به بدخوانی‏های مصحح توجه و با مراجعه به منابع - در صورت همكاری مصحح و در اختیار قرار دادن منابع- از درستی واعتبار توضیحات و تعلیقات وی اطمینان حاصل می‏شود. در مورد آثار ترجمه شده مطابقت تمام وكمال ترجمه با متن اصلی لازم است (دهنوی، 1377، ص 100).


پیوست‏ها

اگر مقاله علمی دارای مطالبی باشد كه در گزارش پژوهش علمی ضروری نیست، مؤلف آن را در پیوست‏ها، ضمیمه مقاله می‏نماید. به‏طور كلی آنچه پرسشنامه را در درك، ارزشیابی و تكرار پژوهش یاری می‏كند، مانند نسخه كاملی از آزمون‏ها یا پرسش نامه‏های چاپ نشده و شاخص‏های آماری آنهاو...، می‏تواند در پیوست آورده شود.

در این بخش، برخی از پیوست‏های مربوط به این مقاله آورده شده است:

1.8.فرم ارزیابی مقاله مربوط به تحقیقات میدانی (شماره 1). 2.8.فرم ارزیابی مقاله مربوط به تحقیقات كتابخانه‏ای (شماره 2). 3.8.فرم ارزیابی مقاله مربوط به ترجمه (شماره 3). 4.8.نشانه‏های ویراستاری.

2. محققان برای آشنایی با ملاك‏های محتوایی و ساختاری، به فرم های ارزیابی مقالات مراجعه فرمایند.

3. Theory

4. Explanation .

5. Research.

6 .Methodology.

7 .Abstract.

8 .Key Words.

9.Scientific Method.

10.Introduction.

11.Method.

12. Subjects.

13.Instruments .

14.Research Design.

15 . Procedure

16.Data Analysis.

17 . results.

18.Discussion.

19.Interpretation .

20.Conclusion.

21.Referrals.

22. Citation.


24. راه تشخیص آن در كتاب فهرست مستند «اسامی مشاهیر و مؤلفان» اثر كتابخانه ملی آمده است.

25. Edition.


چهارچوب مقاله و قواعد مقاله نویسی

تحقیق و پژوهش از اهمیت ویژه ای برخوردار است و به جرات میتوان گفت كه همه پبشرفت های علمی صنعتی پژوهشی تكنولوژی و جامعه شناسی بر پایه تحقیق و پژوهش استوار است. اصلی ترین و مهمترین شیوه ارائه نتایج یك مطالعه و تحقیق، تهیه مقاله پژوهشی است و محققی در صحنه تولید وانتشار علمی موفق است كه بتواند نتایج پژوهش خود را در مجلات معتبر پژوهشی به چاپ برساند. از آنجا كه نوشتن صحیح و مناسب یك مقاله یك ركن اساسی برای چاپ مقالات علمی میباشد، در اینجا سعی شده است كه به بررسی روش های صحیح نگارش مقالات پژوهشی پرداخته شود. به طور كلی هر مقاله پژوهشی شامل اجزای اصلی زیر است:

  • عنوان
  • نام نویسنده یا نویسندگان
  • اطلاعات تماس
  • چكیده
  • واژگان كلیدی
  • مقدمه
  • مبانی نظری تحقیق
  • روش تحقیق
  • یافته های تحقیق
  • بحث و نتیجه گیری
  • فهرست منابع

عنوان مقاله

1) اولین بخش یك مقاله عنوان است كه باید اشتراكاتی با موضوع اصلی تحقیق داشته باشد و به شكلی جذاب جمله‌بندی شده باشد. نكات زیر در انتخاب عنوان مقاله قابل توجه هستند: 2) عنوان مقاله حتی الامكان باید دقیق و رسا بوده و از به كار بردن اصطلاحات ناآ شنا یا اختصاری خودداری شود. 3) عنوان مقاله حتی الامكان باید جمله خاصی باشد كه نكات اصلی و عمده موضوع را در بر داشته باشد. 4) به طور معمول (نه همیشه) و در نام‌گذاری اكثر تحقیق ها این نكات در نظر گرفته می شود: چه چیزی را میخواهیم بررسی كنیم، در چه جامعه ای، در كجا و در چه زمانی. مثلا عنوان یك مقاله میتواند این باشد: بررسی رابطه سطح سواد مادران و تغذیه كودكان در شهر تهران سال 1386 5) عنوان باید «فاقد پیش داوری» باشد. به عنوان مثال، انتخاب این عنوان برای یك مقاله، مناسب به نظر نمی رسد: بررسی علل بی علاقگی رانندگان نسبت به بستن كمربند ایمنی! 6) اگر كلماتی در توصیف ویژگی مطالعه شما نقش كلیدی دارند حتما در عنوان خود آن را بگنجانید. مثل مطالعه آینده نگر مطالعه دوسویه كور یا مطالعه تصادفی شده 7) هیچ گاه نباید در عنوان مقاله نتیجه پژوهش را به صورت ثابت شده ذكر نمود.



نویسندگان و آدرس ها

اسامی نویسندگان و همكارانی كه در مطالعه شركت داشته اند باید بطور كامل ذكر شود. همچنین نویسنده اصلی كه مسئول ارتباط با خوانندگان است باید مشخص شده و آدرس كامل و ایمیل وی در اختیار خوانندگان قرار گیرد.



چكیده تحقیق

چكیده پس از عنوان بیشتر از سایر بخشهای یك مقاله خوانده میشود و در چكیده قسمت های مختلف مقاله شامل مقدمه، اهداف، روشها و نتایج تحقیقق بصورت خلاصه ذكر می شود. متن بسیاری از مقاله ها به طور كامل در دسترس ما نیست و گاهی فرصت برای خواندن تمام مقاله نداریم و از این رو چكیده مقاله اهمیت زیادی دارد. در اكثر مجلات تعداد كلمات چكیده 150 تا 250 كلمه محدود است.



واژگان كلیدی

چند واژه كلیدی كه از اهمیت زیادی در مطالعه برخوردارند، در این قسمت ذكر می شود. ضمن این كه با ذكر واژه های كلیدی در سایتهای علمی می توان به دنبال مقاله نیز گشت. به طور معمول تعداد این واژه ها حدود 6-5 كلمه در نظر گرفته می شود.


مقدمه

مقدمه یك مقاله پژوهشی ضمن بیان مسئله و تشریح موضوع به آن مسئله پاسخ میدهد كه ارزش مطالعه حاضر برای انجام آن چه بوده است. در حقیقت با مطالعه مقدمه یك مقاله پژوهشی، خواننده با مسئله تحقیق آشنا شده و ضرورت انجام پژوهش را درك میكند. متن مقدمه باید روان باشد و حتی الامكان به صورت خلاصه و حداكثردر 2 صفحه تایپ شود.


روش تحقیق

در این قسمت از مقاله چگونگی و روش انجام پژوهش توضیح داده می شود. همچنین نمونه های مورد بررسی، چگونگی نمونه گیری، جامعه هدف، مراحل اجرائی پژوهش و نحوه تجزیه و تحلیل داده ها ذكر می شود. در این قسمت در مورد تغییر بیشتر بحث شده و روش اندازه گیری و میزان دقت و چگونگی كنترل آنها بیان می شود.


یافته های تحقیق

در این قسمت نتایج بدست آمده از پژوهش ذكر می شود. نتایجی كلیدی مطالعه باید با كلمات روان و دقیق و بدون بزرگ نمایی ذكر شود. از روشهای مختلفی برای ارائه نتایج استفاده می شود. استفاده از اعداد، جداول و نمودارها كمك ارزنده ای به ارائه مطلب بطور ساده تر می نماید اما لازم است داده های جداول و نمودارها به طور كامل تشریح شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند. در مواردی كه از روش ها و آزمون های آماری برای بررسی نتایج و تحلیل داده ها استفاده شده باشد، باید نوع آن نیز ذكر شود.

بحث و نتیجه گیری

در این قسمت به تفسیر نتایج ارائه شده می پردازیم. همچنین می توان به مقایسه نتایج به دست آمده از مطالعه حاضر با نتایج سایر مطالعه ها پرداخت و با توجه به مجموعه شواهد نتیجه گیری نمود. در صورت لزوم می توان پیشنهادهایی برای انجام مطالعات بهتر و كامل تر در آینده ارائه داد.


فهرست منابع

در پایان لازم است كلیه منابعی كه در تحقیق مورد استفاده قرار گرفته‌ اند، به شیوه ای مطلوب ذكر شوند. شیوه نگارش منابع در نشریات مختلف متفاوت است و بهتر است از راهنمایی این نشریات و شرایط نگارش مقالات كمك بگیریم.


چند نكته اساسی در ارسال مقالات به نشریات علمی

به یاد داشته باشید كه قبل از ارسال چكیده مقاله خود به یك مجله، ابتدا فرم نحوه نگارش مقاله را از آن مجله دریافت نموده و چكیده خود را در قالب آن فرم تهیه و تایپ نمایید (به عنوان مثال تعداد كلمات، فونت، تعداد خطوط، فاصله خطوط از كناره های صفحه و…)



دلایل عدم پذیرش چكیده یك مقاله در نشریات علمی

1) ابهام در موضوع مقاله و وجود تعداد زیاد مقالات مشابه پیشین 2) عدم تبیین زمینه اصلی تحقیق 3) نمونه گیری نامناسب 4) عدم رعایت اصول مقاله نویسی مورد نظر نشریه 5) عدم ذكر صحیح ارقام آماری 6) فقدان بحث و پرداختن به نتایج 7) چكیده های خیلی كوتاه و خیلی زیاد 8) بی دقتی در تهیه متن (غلط تایپی ، اشتباهات متن) 9) عدم ارتباط موضوع مقاله با رویكرد نشریه





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

چگونه یک مقاله علمی بنویسیم.

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:شنبه 27 خرداد 1391-12:03 ق.ظ

 

چگونه یك مقاله علمی را خواندنی تر بنویسیم؟

مارتین گرگوری بیش از یك دهه پیش در مجله «نیچر» نوشت: «دو نوع نوشتار‌ علمی وجود دارد. یك نوع برای جلب خواننده و نوع دیگر فقط برای این‌كه مورد ارجاع قرار گیرد و این نوع دوم مانند یك بیماری عفونی به سرعت در حال گسترش است.»

به نظر می‌رسد در این مقطع زمانی نیز تغییرات بسیار محدودی ایجاد شده است. هنوز هم حجم زیادی از مقالات علمی‌منتشره فقط توسط دانشمندان و محققانی كه به موضوع مقاله علاقه‌مند هستند، مورد مطالعه قرار می‌گیرد و افرادی كه به مطالعه گذرای مقالات علمی می‌پردازند، بیشتر به صفحات علمی روزنامه‌ها و مجلات علمی عام مراجعه می‌كنند.

با وجود مقالات فراوانی كه در مورد نحوه نگارش صحیح و قابل فهم برای جلب توجه خواننده‌ها وجود دارد، دانشمندان نباید از فقدان راهنماهای مناسب برای نحوه نگارش مقالات گلا‌یه داشته باشند. بسیاری از ژورنالیست‌ها و نویسندگان حرفه‌ای این دو كتاب استاندارد در مورد نحوه نگارش مقاله خوب و علمی را مورد توجه قرار می‌دهند: اجزای سبك‌های نگارشی (استانك، وایت 1959) و درباره خوب نوشتن (زینسر 1976) حال آن‌كه این كتاب‌ها و كتاب‌های مشابه‌شان برای بسیاری از دانشمندان ناشناخته‌اند. با وجود این‌كه این كتاب‌ها نحوه نگارش صریح مقالات علمی را به طور دقیق بیان نمی‌كنند ولی از جهت بیان نحوه صحیح سازماندهی مطالب و نگارش مقالات شیوا و حاوی اطلاعات مفید، بسیار با ارزشند. مهم‌تر این‌كه این قبیل كتاب‌ها حامل یك پیام مهم هستند كه نویسندگان باید مطالب را برای خوانندگان بنویسند نه برای خودشان.

البته هنوز هم بسیاری از مقالات علمی و پزشكی، حاوی مطالب طولانی و مبهمی هستند كه بیشتر خوانندگان و حتی آن‌هایی را كه آگاهی مناسبی به موضوع دارند نیز گمراه می‌كنند.

مسلماً محدودیت‌هایی در شكل و ساختار مقالات علمی وجود دارد. در یك مقاله علمی علاوه بر در نظر گرفتن نكاتی كه مورد نظر مجلات علمی مختلف است باید مقدمه، مواد و روش‌ها، نتایج و بحث در مورد نتایج در ارتباط با تئوری اولیه آورده شود. ماهیت مقالات علمی بیان نتایج و بحث بدون خطا (bias)، محدودیت‌هایی را در نحوه نگارش مقاله ایجاد می‌كند: بیان نتایج در جملات با فعل مجهول (passive) به آن شكل غیر شخصی می‌دهد و لزوم به كار بردن مراجع مختلف نیز مانع می‌شود كه متن مقاله به خوبی دنبال شود. با این وجود، این قوانین به قدری انعطاف‌پذیر هستند كه بتوان مقاله‌ای نوشت كه حاوی مطالب مفید و جالب توجه باشد

10 فرمان برای نگارش علمی و جذاب

1- یك تفكر قدیمی در معماری وجود دارد كه می‌گوید شكل اشیا از عملكردشان پیروی می‌‌كند. این تفكر در نگارش هم وجود دارد. بسیاری از دانشمندان عقیده دارند هیچ چیزی مهم‌تر از نتایج مقالاتشان نیست. اما واقعیت این است كه اولین عملكرد مقاله انتقال پیام به خواننده و متقاعد كردن وی به ارزشمند بودن تحقیق انجام شده است بنابراین بهتر است قبل از شروع به نوشتن، در مورد پیام موضوع تأمل شود. حتی بهتر است پیش از نوشتن عنوان مقاله، راجع به نتایج مقاله نیز اندیشیده شود. دانشمندان امروزی كمتر به بیان نتایج خام می‌پردازند و هدفشان تفسیر و بحث بهتر نتایج است (Horton,1995).

یك نویسنده ممكن است موضوعی را در ذهن خود روشن و واضح تصور كند و نیازی به توصیف و تفسیر حس نكند در صورتی‌ كه خواننده ممكن است اصلاً چنین تفكری نداشته باشد. تمام تردید‌ها توسط خوانندگان مختلف از این تفكر نویسنده ناشی می‌شود كه مطلبی كه در اثر بحث و گفتگوی زیاد برای وی مسجل و بدیهی شده است برای خواننده نیز واضح و روشن است. گاهی اوقات، نتایجی كه مربوط به موضوع اصلی نیستند هر قدر هم كه جالب باشند، بهتر است حذف شوند و اگر این نتایج حذف شده مفید و اساسی باشند بهتر است در یك مقاله دیگر مطرح شوند.

یك نوشتار باید یك پرسش اصلی را پاسخ دهد و بی‌توجهی به این موضوع از دلایل شایع بی‌میلی خوانندگان نسبت به مطالب است .(Lambert et al 2003) این پرسش باید مشخص، جدید، مورد علاقه و استقبال جامعه علمی باشد (Perneger & Hudelson, 2004).

خوانندگان مجلات فوق تخصصی به توضیحات اضافه و طولانی درباره موضوع مورد بحث علاقه‌ای ندارند، در حالی ‌كه در مجلات عمومی، برای ایجاد پس زمینه علمی مناسب برای خوانندگان نیاز به توضیحات تكمیلی احساس می‌شود. به طور كلی دانشمندان باید خود را جای خوانندگان گذاشته و عمق و جزئیات لازم مطلب را از دیدگاه خوانندگان بررسی كنند.

2- مورد دیگر استفاده از شیوایی و فن بیان مناسب در حین پیروی از اسلوب مقاله‌نویسی است. David Reese چنین عنوان می‌كند كه در یك مقاله پزشكی، علمی یا هر نوع دیگر، نویسنده باید با استفاده از لغات متداول سعی كند كه خواننده را نسبت مطلب نوشته‌شده متقاعد سازد. در عین حال، علی‌رغم تلاش برای فصاحت مطالب، هرگز مشاهدات و حقایق ارایه‌شده در مقالات نباید تحت تأثیر فن خطابه قرار گیرند. به عنوان مثال در یك مقاله ضرورتی برای استفاده از صفات و قیدهای پیچیده وجود ندارد و در صورتی ‌كه بیان نتایج و بحث منطقی و روان باشند، خواننده نیازی به لغات نامفهوم و غیر ضروری جهت درك بهتر مطلب احساس نمی‌كند.

كلمات غیر ضروری بهتر است حذف شود. یك نگارش پرتوان، معمولاً مختصر و فشرده است. این موضوع در مورد نوشته‌های عمومی نیز مصداق دارد. هر قدر در یك نوشته تركیبات طولانی‌ و پیچیده و توضیحات اضافی در پرانتز بیشتر باشد، خوانندگان و حتی علاقه‌مندان به موضوع را از ادامه مطالعه باز می‌دارد. بهترین و مطمئن‌ترین كار برای جلب توجه خواننده‌ها بیان مطالب به صورت صریح، قطعی و مشخص است.

3- خوانندگان انتظار دارند هر نوع اطلاعات خاص موجود در یك مقاله را در محل مخصوص آن پیدا كنند. در صورتی‌ كه جابجایی‌های زیادی در محل‌های ارایه اطلاعات ایجاد شود، مثلاً برخی نتایج بدون آن‌كه در قسمت یافته‌های مقاله ذكر شده باشند در بحث مورد ارزیابی و تفسیر قرار گیرند، خواننده را سردرگم می‌كنند. مطالبی كه قرار نیست در قسمت بحث مطرح شود بهتر است از قسمت نتایج حذف شود.

4- عنوان مهم‌ترین عبارت یك مقاله است. اگر خواننده‌ای اهمیت نوشته‌ای را از عنوان آن برداشت نكند به خواندن آن ادامه نمی‌دهد. عنوان‌های طولانی حامل اطلاعات بیشتری هستند ولی توجه كمتری جلب می‌كنند، به‌خصوص در افرادی كه با نگاه سریع و گذرا از روی عناوین موجود در فهرست مجلات، مقاله مورد نظرشان را انتخاب می‌كنند. عنوان‌های كوتاه جذاب‌تر هستند ولی ممكن است مفهوم كامل را نرسانند. عناوینی كه از لغات ایهام‌دار استفاده می‌كنند، جذابیت بیشتری برای خوانندگان دارند، ولی نباید به تبیین محتوای اطلاعاتی مطلب بپردازند. در نهایت در هنگام انتخاب عنوان مناسب، باز هم بهتر است نویسنده خود را در جایگاه خواننده قرار دهد.

5- خلاصه مقاله نیز دارای اهمیتی تقریباً مساوی با عنوان است، گاهی تنها بر اساس خلاصه مقاله یك خواننده تصمیم می‌گیرد مقاله را بخواند یا آن را كنار بگذارد. هر قدر هم یك مطلب حاوی اطلاعات قیمتی و مهم باشد، در صورتی‌ كه در خلاصه مطرح نشده باشد، خواننده علاقه‌ای به ادامه دادن مطالعه پیدا نمی‌كند. خلاصه مقاله به دو شكل نوشته می‌شود؛ نوع آزاد كه شامل یك پاراگراف است و بیشتر در مقالات مولكولی و بیولوژی سلولی استفاده می‌شود و نوع ساختاری كه هر چهار قسمت مقاله در آن رعایت می‌شود و بیشتر در مقالات كلینیكال استفاده می‌شود. در مورد این‌كه بهتر است خلاصه پیش از نوشتن مقاله تهیه شود یا پس از اتمام آن، بهتر است كه هر دو روش یك‌بار مورد ارزیابی و آزمایش قرارگیرد و سپس روش مناسب‌تر را انتخاب كنیم.

6- بین بررسی متون و مقدمه مقاله اختلاف زیادی وجود دارد، مقدمه نباید تا جایی كه امكان دارد به مرور متون بپردازد هدف اصلی آن طراحی یك نقشه است كه نویسنده ابتدا به طور عام لزوم بررسی موضوع را عنوان می‌كند و سپس با نشان دادن روش‌ها به یك سؤال اصلی كه همان هدف مقاله است، می‌رسد. یك تاریخچه كوتاه كه اهمیت مطالعه را عنوان می‌كند و اطلاعات قبلی موجود در این زمینه را بیان كرده و نقایص موجود را نمایان می‌سازد، عموماً در مقدمه آورده می‌شود.

7- قسمت مواد و روش‌ها در مقاله باید به طور تخصصی و با جزئیات كامل مطرح شود. به نحوی كه محققان دیگر نیز بتوانند آن را انجام دهند. یك اشتباه شایع در این قسمت، بیان نشدن برخی جزئیات ضروری است كه خواننده را از درك صحیح روش انجام مطالعه باز می‌دارد، بنابراین قرار دادن خود به جای خواننده در این قسمت نیز بسیار مفید خواهد بود. شركت‌هایی كه محصولات آن‌ها مورد استفاده قرار گرفته به طور خلاصه باید لیست شوند.

8- نتایج باید با یك نظم و توالی منظم ارایه شوند، بیان نتایج باید از توالی منطقی پیروی كند و نه از ترتیب زمانی. در غیر این ‌صورت درك آن‌ها مانند چیدن قطعات پازل در كنار هم است كه می‌تواند بسیار گیج‌كننده باشد. از ارایه نتایج غیر ضروری كه تأثیر چندانی در بحث ندارند باید پرهیز شود تا خواننده سردرگم نشود و پیام اصلی نیز كم‌رنگ‌تر نشود. هدف از نوشتن یك مقاله تحقیقاتی، ارایه یك فرضیه و بحث و تفصیل و تفسیر در مورد آن است. بنابراین بحث یك مقاله باید كاملاً روان و مرتبط با نتایج و با تفسیرهای كامل و ذكر منابع مختلف باشد. تفكرات و اندیشه‌های تحقیقاتی باید با دلایل مستدل و مستند حمایت شوند و به طور كاملاً واضح و روشن مورد ارزیابی قرار گیرند تا خواننده بتواند با آن ارتباط برقرار كند.

9- در نهایت، افزایش تعداد مقالات تحقیقاتی و مقالات مروری نشان‌دهنده افزایش فشار بر محققان است تا در زمینه‌های مورد علاقه خود همگام با مقالات روز باشند. اگرچه روزانه بر تعداد الگوها و راهنماها برای نوشتن یك مقاله گویا و قابل درك افزوده می‌شود، دانشمندان از میان حجم زیادی از مقالات از همین الگو‌ها جهت انتخاب مقاله مورد نظرشان استفاده می‌كنند. دانشمندان كماكان مقالات را، در صورتی كه به عنوان آن‌ها علاقه‌مند باشند یا پرسش و پاسخ‌های مهمی را در برداشته باشند، مطالعه می‌كنند و هر قدر یك مطلب بهتر و منطقی‌تر نوشته شود خوانندگان بیشتری را جذب می‌كند و بیشتر مورد ارجاع سایر مقالات واقع می‌شود.

10- و بالاخره این كه در نظر گرفتن دو نكته هنگام مقاله‌نویسی بسیار مهم است: پیام اصلی و خواننده مقاله، چرا كه تمام هدف نویسنده متقاعد كردن خواننده به ارزش و اهمیت تحقیق انجام شده است و اگر او به خواننده‌ها بی‌توجهی كند، خواننده‌ها نیز به نوشته‌های او بی‌توجهی می‌كنند.

طریقه نگارش چكیده مقاله برای ارائه در نشریات بین المللی

چكیده‌ مقاله: Abstract

در مجلات‌ علمی‌، چكیده‌ مقاله‌ هم‌ معنی‌ خلاصه‌ است‌. اما در لغت‌ نامه‌ این‌ دو معنا تعریفی‌متفاوت‌ دارند. ‌بعضا در متون‌ علمی‌ هر دو به‌ یك‌ معنی‌ بكار می‌ روند. بطوریكه‌ بعضی‌ مجلات‌ از یك‌ لغت‌ برای‌ هر دو مفهوم‌ استفاده‌ می‌نمایند، البته‌ این‌ روش‌ فراگیر نیست‌ و بسیاری مجلات بین چكیده و خلاصه مقاله تمایز قائل هستند. (معمولا چكیده مقاله ای كه قبل از ارسال اصل مقاله برای یك مجله ارسال میگردد، چكیده مقاله پیشین نامیده میشود كه با چكیدهای كه در پایان مجلات آورده میشود چكیده پسین تفاوت اساسی دارد).

چكیده‌ مقاله‌ قسمتی‌ است‌ كه‌ خواننده‌ بعد از جذب‌ شدن‌ توسط‌ عنوان‌ مقاله‌ به‌ آن‌ نگاه‌ كرده‌ و آنرا می‌خواند، ‌ چكیده‌ علاوه‌ بر كوتاه‌ بودن‌ باید بطور معنی‌ داری‌ خلاصه‌ شده‌ و حاوی‌ مطالب‌ اصلی‌ و مهمترین‌ یافته‌ های مسلم‌ مقاله‌ باشد.

باید به‌ مجله‌ای‌ كه‌ می‌ خواهید برای‌ آن‌ مقاله‌ بفرستید نگاه‌ كرده‌ و طول‌ متوسط‌ چكیده‌ ها رااز آن‌ استخراج‌نمائید، علاوه‌ براین‌ باید به‌ قسمت‌ "توضیحاتی‌ برای‌ نویسندگان‌" رجوع‌ كرده‌ و اگر قوانین و ضوابط‌ خاصی‌ برای‌ نوشتن‌ چكیده‌ در آن‌ ذكر شده‌ آنرا رعایت‌ نمائید. مثلا معمولاً گفته‌ می‌ شود كه‌ چكیده‌ باید بین‌ صد تا صد و پنجاه كلمه‌ باشد.

چكیده‌ باید حاوی‌ بخشهای زیر باشد:

  • حقایق‌ واصول‌ بكار برده‌ شده‌
  • روشها
  • نتایج‌ اصلی‌
  • اهمیت‌ نتایج‌ و تعبیر و تفسیر آنها

چكیده‌ مقاله‌ باید حاوی‌ مطالب‌ و حقایق‌ یافت‌ شده‌ در كار تحقیقی‌، و مهمترین‌ نتایج‌ و میزان‌ اهمیت‌ كار انجام شده بوده‌ ومعنی‌ هر یك‌ از یافته‌ ها را بیان‌ نماید. نباید در چكیده‌ مطالبی‌ رابیان‌ نمود كه‌ در مقاله‌ نیامده‌ است‌ بلكه‌ بایدیافته‌ های‌ مرتبط بامقاله‌ را در برداشته‌ و دقیق‌ باشد . نباید در قسمت‌ چكیده‌ از عباراتی‌ مثل‌ "اهمیت‌ یافته‌ ها در این‌ مقاله‌ بحث‌ شده‌ است‌..." استفاده‌ نمود زیرا این‌عبارت‌ و نظایر آن‌ هیچگونه‌ اطلاعاتی‌ را به‌ خوانندگان‌ نمی‌ دهند و غیر مفید هستند و فقط محدودیت استفاده از كلمات را برای شما بیشتر می كنند.(سقف150كلمه)- . بجای‌ اینها باید یافته‌ ها راذكر نموده‌ و بیان‌ كنید كه‌ چرا این‌ یافته‌ ها مهم‌ هستند.

چهار جزء اصلی‌ هر چكیده‌ عبارتند از:

1- یافته‌ هایتان‌ ، یا چیزی‌ كه‌ قصد یافتن‌ ‌ آنرا داشته‌اید. این‌ موضوع‌ ممكن‌ است‌ قبلا در قسمت‌ عنوان‌مقاله‌ ذكر شده‌ باشد.

2- اگر روشهای‌ بكار برده‌ شده‌ در كار تحقیقی‌ جالب‌ هستند توضیحی‌ راجع‌ به‌ آنها ذكر كنید در غیر اینصورت لزومی‌ به‌ اینكار نیست‌.

3- نتایج‌ اصلی‌ كار را همراه‌ با تعابیراصلی آنها بصورت شفاف وواضح ذكركنید.هرگزنبا ید از توصیفات‌ مبهم‌ استفاده‌ نمائید. تعبیر و تفسیر‌ از نتایج‌ را براساس‌ اهمیت‌ ، كاربرد و استنباط‌ از آنها ذكر نمائید.

4- حجم یك چكیده نباید بیش از 150كلمه باشد.

هر یك‌ از موارد فوق‌ را حداكثر در چند جمله‌ ذكر نموده‌ و از كلمات اختصاری‌ كه در متن‌ استفاده‌ نموده‌ایدو یا خود آنها را مخفف‌ كرده و به اختصار آورده اید، در قسمت‌ چكیده‌ استفاده‌ ننمائید. در چكیده‌ از اشكال‌ و جداول‌ استفاده‌ ننموده‌ و به‌آنها آدرس‌ هم‌ ندهید. از عبارات‌ ساده‌ و مسلم‌ همراه‌ با مقادیر و اعداد استفاده‌ كنید. مثلا بنویسید:"هشتادوشش‌ درصد ( 86%) بیماران‌ بعد از درمان‌ سلامت‌ خود را به‌ دست‌ آوردند"

در چكیده جملات‌ را طوری‌ ننویسید كه‌ نیاز باشد به‌ منبعی‌ آدرس‌ بدهید ولی‌ اگر لازم‌ شد كه‌ درچكیده‌ به‌ منبعی‌ آدرس‌ دهید باید تمام‌ مشخصات‌ منبع‌ یعنی‌: زمان‌ چاپ‌ ، نام‌ نویسندگان،‌ نام‌ مجله‌ و غیره‌ راذكر كنید .

مقاله ISI چگونه ارزیابی می شود ؟

از جمله عوامل مورد ارزیابی و رعایت استانداردهای بانك اطلاعاتیISI، كمیته علمی منتخب مجله، تنوع بین المللی مقاله های چاپ شده درآن، نشر به موقع مجله و جایگاه نشر آن می باشد.

این گزارش حاوی اطلاعات ارزشمندی پیرامون مجله ها و رتبه بندی آنها می باشد. فاكتور تأثیر (Impact Factor)، برای نخستین بار در سال 1995 و توسط بنیانگذار ISI گارفیلد Garfield مطرح شد و به سرعت به صورت دستورالعملی جهت گزینش بهترین مجله ها به كار رفت. حقیقت این است كه این فاكتور ابزار كاملی برای اندازه گیری كیفیت مقاله ها نمی باشد، بلكه چون روش بهتری وجود ندارد و در حال حاضر نسبت به دیگر معیارها برای ارزیابی علمی از مزایایی برخوردار است، لذا عموماً مورد استفاده قرار می گیرد. JCR بیش از 7500 مجله معتبر را در حدود 200 حوزه موضوعی از سال 1997 به بعد در بر می گیرد و با استفاده از آن می توان مجله ها را در حوزه های تخصصی، طبقه بندی و شاخص های رتبه بندی آنها را بررسی كرد. JCR در دو نسخه موجود است، نسخه علمی آن در بر گیرنده بیش از 5900 ژورنال علمی و نسخه علوم اجتماعی مشتمل بر 1700 ژورنال است. JCR از طریق Web of knowledge به شرط پرداخت وجه اشتراك قابل بررسی است.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

چگونه یک مقاله علمی بنویسیم.

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:شنبه 27 خرداد 1391-12:02 ق.ظ

 

ضریب تاثیر (IF) چیست؟

فاكتور تاثیر به صورت میانگین، تعداد ارجاعات به یك مورد قابل استناد (نظیر مقاله پژوهشی، مقاله مروری، نامه، یاد داشت، چكیده و..) در یك مجله علمی در طول زمانی معین تعریف شده است. فاكتور تأثیر، تعداد ارجاعات به مقاله های منتظر شده در دو سال قبل مجله تقسیم بر تعداد مقاله های منتشر شده در دو سال مذكور است. در مواردی فاكتور تأثیر مجله بطور میانگین (كه معدل فاكتور تأثیر طول دوران فهرست شدن آن مجله در ISI می باشد)، نیز مورد استفاده قرار می گیرد. این شاخص مهمترین و در عین حال كاربردی ترین شاخص ارزیابی مجله ها از نظر ISI است. این عامل همه ساله توسط ISI بر مبنای ارجاعات به هر یك از مجله های علمی آن محاسبه می شود و نتیجه در گزارش JCR منتشر می شود. این ضریب نه برای مقاله یا نویسنده بلكه برای مجله محاسبه می شود. محاسبه بر مبنای یك دوره سه ساله صورت می گیرد.


چگونه یك مقاله ISI ارزیابی می شود؟

برای اینكه بتوانید یك مقاله بنویسید، لازم است در این زمینه اطلاعاتی داشته باشید. اگر این مقاله را برای مؤسسه اطلاعات علمی ISI می نویسید، احتمالاً برایتان مهم است كه بدانید این مقاله ها چگونه ارزیابی می شود. امروزه ارزیابی مقاله های علمی یكی از دغدغه های جوامع علمی می باشد. مؤسسه اطلاعات علمیISI برای ارزیابی تحت پوشش فهرست نویسی خود، سه شاخص در نظر گرفته است: 1- فاكتور تأثیر گذار (IF): این شاخص مهمترین و در عین حال كاربردی ترین شاخص ارزیابی مجله ها از نظر ISI است.

2- شاخص فوری(Immediately): تعداد ارجاعات به مقاله های منتشر شده مجله در سال مورد ارزیابی تقسیم بر تعداد مقاله های منتشر شده در همان سال مجله مذكور است. این شاخص در حقیقت شیب رشد منحنی ارجاعات را بیان می كند. 3- شاخص نیمه عمر استناد(Cited Half-Life):نیمه عمر ارجاعات یا نیمه عمر استناد، تعداد سال هایی است كه از سال ارزیابی باید به عقب برگشت تا شاهد پنجاه درصد كل ارجاعات به مجله در سال مورد ارزیابی باشیم.

به عبارت دیگر، این شاخص مدت زمانی كه نیمی از كل استنادات به آن مجله صورت پذیرفته باشد را نشان می دهد و در حقیقت سرعت كاهش میزان ارجاعات به مجله را بیان می كند. بدیهی است كه وقتی مقاله های یك مجله ارزش خود را برای ارجاعات، زود از دست بدهند (مقاله ها سطحی باشند و خیلی زود بی ارزش شوند)، تنها به مقاله های جدید مجله ارجاع داده می شود. این موضوع باعث می شود كه نیمه عمر ارجاعات به مجله كاهش یابد. بنابراین هر چه نیمه عمر ارجاعات به مجله بیشتر باشد، نشان می دهد كه ارزش مقاله های مجله در طول زمان بیشتر حفظ شده است و هنوز مورد ارجاع قرار می گیرند.

در مجموع هرچه نیمه عمرارجاعات به یك مجله بیشتر باشد، ارزش مجله بالاتر می رود. در پایان هر سال، مجله های تحت پوشش فهرست نویسی ISI كه در فهرست وبگاه علم (Web of Science=WOB) قرار گرفته اند، ارزیابی می شوند. معیارهای ارزیابی و سنجش همان شاخص های ارزیابی ISI (سه شاخص اشاره شده دربالا) می باشند. نتایج این ارزیابی نیز درگزارش های ارجاع مجله JCR هر سال جهت اطلاع عموم اعلام می شود. در بین فاكتورهای بالا، فاكتور تأثیر، كاربردی ترین شاخص می باشد و امروزه به طور گسترده ای در درجه بندی و ارزیابی مجله های مورد استفاده قرار می گیرد. این فاكتور در حقیقت توانایی مجله و هیأت تحریریه آن را در جذب بهترین مقاله ها نشان می دهد.

بانك اطلاعات ISI، مركزی برای فهرست نمودن و پوشش دادن جامع مهمترین مجله های علمی منتشره در دنیا به منظور تبادل اطلاعات میان پژوهشگران مختلف می باشد. پر واضح است كه منظور از پوشش جامع، فهرست نمودن كل مجله های علمی منتشر شده در جهان نمی باشد. چرا كه از طرفی مقرون به صرفه نیست و از طرف دیگر تمام مجله های نشر یافته در جهان از استانداردهای ISI پیروی نكرده اند و از غنای علمی لازم برخوردار نیستند. ارزیابی مجله های علمی ISI به طور مستمر و مداوم هر دو هفته صورت می گیرد.

ارزیابی كنندگان ISI در حدود 2000 عنوان جدید را سالانه مورد ارزیابی قرار داده و تنها 10 تا 12 درصد از مجله های علمی ارزیابی شده، انتخاب می شوند. هر مجله علمی قبل از انتخاب شدن و فهرست شدن در ISI یكسری مراحل ارزیابی را پشت سر می گذارند.

از جمله عوامل مورد ارزیابی و رعایت استانداردهای بانك اطلاعاتیISI، كمیته علمی منتخب مجله، تنوع بین المللی مقاله های چاپ شده درآن، نشر به موقع مجله و جایگاه نشر آن می باشد. لازم به ذكر است كه هیچ یك از این عوامل به تنهایی مورد بررسی و ارزیابی قرار نمی گیرد، بلكه با بررسی مجموع عوامل، یك امتیاز كلی داده خواهد شد.

از جمله مواردی كه در ارزیابی مجله مورد توجه قرار دارد این است كه عنوان مقاله ها، چكیده و كلمات كلیدی باید به زبان انگلیسی باشد همچنین توصیه می شود كه منابع نیز به زبان انگلیسی نوشته شوند. اگر چه اطلاعات علمی مهم به تمامی زبانها به چاپ می رسد، اما موارد ذكر شده باید به زبان انگلیسی باشد تا تحت داوری و ارزیابی ISI قرار گیرد زیرا ارزیابی كنندگان مجله های علمی در ISI نمی توانند عناوین ومنابع بكار رفته در مقاله ها را به زبان انگلیسی ترجمه كنند. داوری علمی و تخصصی مقاله های چاپ شده در مجله توسط داوران نام آشنای علمی از جمله عمده ترین موارد مورد توجه ارزیابی كنندگان می باشد كه گویای اعتبار و غنای علمی مجله است. سه پایگاه WOS ، EST و JCR از معتبرترین پایگاه های علم سنجی هستند كه توسط مؤسسه اطلاعات علمی ISI تهیه و روز آمد سازی می شوند.

پایگاه Essential Science Indicators) ESI بر مبنای دوره های زمانی 10 ساله، به ارائه آمار در قالب شاخص های تعیین شده تولید علم از جمله رتبه علمی كشورها بر اساس تعداد تولیدات علمی، تعدا كل استنادها و نسبت استناد به تولیدات علمی می پردازد. در پایگاه Web of Science(WOS) امكان جستجو و استخراج اطلاعات در طول دوره های زمانی مختلف بر اساس شاخص های گوناگون علم سنجی وجود دارد.

پایگاه (JCR (Journal citation Reports به ارائه گزارش استنادی نشریه ها می پردازد. از طرفی تعداد نشریه هایی كه هر كدام از این پایگاه ها نمایه می كنند نیز با دیگری متفاوت است.

بهترین معیارهای ISI برای نمایه كردن مجله ها چیست؟

در سایتISI چهار مورد به عنوان ملاك های اصلی نمایه شدن مجله آمده است كه عبارتند از:

1- زمان بندی نشر، تعریف شده باشد یعنی معلوم باشد كه فصلنامه است، ماهنامه است یا... و در موعد معین هم آماده شود.

2- فرآیند داوری برای مجله تعریف شده باشد.

3- قواعد نشر بین المللی را رعایت كند. برای مثال، عنوان مجله گویای محتوای آن باشد.

4- مقاله به هر زبانی كه باشد مهم نیست ولی چند مورد در آن باید به زبان انگلیسی باشد كه عبارتند از: اسامی نویسندگان، عنوان، چكیده و كلمات كلیدی و حتی الامكان منابع و مآخذ هم انگلیسی باشد.

موارد فرعی هم وجود دارد كه شامل این موارد است:

1- مجله باید حوزه بین المللی داشته باشد و به یك حوزه جغرافیایی خاص تعلق نداشته باشد.

2- در حوزه آن مجله، ترجیحاً مجله مشابه نباشد یا اگر هست آن مجله معیار برتری نسبت به آنها داشته باشد.

3- افراد به وجود آورنده آن حتی الامكان افراد شناخته شده ای باشند.

4- افراد به وجود آورنده، توزیع جغرافیایی مناسبی داشته باشند مثلاً همه ایرانی نباشند.

البته موارد فرعی، نمره اضافه دارد و در قبولی یا رد مجله از طرفISI نقش بازی نمی كند.

موسسه ISI و چگونگی ارسال مقاله علمی به این مركز

موسسه اطلاعات علمی (Institute for Scientific Information):

بانك اطلاعات ISI مركزی برای فهرست نمودن و پوشش دادن جامع مهمترین مجلات علمی منتشره در دنیا به منظور تبادل اطلاعات میان پژوهشگران مختلف می باشد. شمار مجلات ISI ثابت نیست. یك مجله ممكن است در یك زمان٬ از مجلات ISI محسوب شود٬ اما به دلیل كاهش بار علمی٬ بعداً از لیست مجلات ISI كنار گذاشته شود. در حال حاضر بیش از ۱۶۰۰۰ مجله٬ در لیست ISI قرار دارند. هر ساله ۲۰۰۰ مجله جدید مورد ارزیابی قرار می گیرد و حدود ده درصد آنها به لیست ISI اضافه می شوند.

هر مجله علمی قبل از انتخاب شدن و فهرست شدن در ISIیكسری مراحل ارزیابی را پشت سر می گذارد. ازجمله عوامل مورد ارزیابی و رعایت استانداردهای بانك اطلاعاتی ISI ، كمیته علمی منتخب مجله، تنوع بین المللی مقالات چاپ شده در آن، نشر به موقع مجله و جایگاه نشرآن می باشد. لازم به ذكر است كه هیچ یك از این عوامل به تنهایی مورد بررسی و ارزیابی قرار نمی گیرد بلكه با بررسی مجموع عوامل یك امتیاز كلی داده خواهد شد. از جمله مواردی كه در ارزیابی مجله مورد توجه قرار دارد این است كه عنوان مقالات، چكیده و كلمات كلیدی باید به زبان انگلیسی باشد همچنین توصیه می شود كه منابع نیز به زبان انگلیسی نوشته شوند. اگر چه اطلاعات علمی مهم به تمامی زبانها به چاپ می رسد اما موارد ذكر شده باید به زبان انگلیسی باشد تا تحت داوری و ارزیابی ISI قرار گیرد زیرا ارزیابی كنندگان مجلات علمی در ISI نمی توانند عناوین و منابع بكاررفته در مقالات را به زبان انگلیسی ترجمه كنند. داوری علمی و تخصصی مقالات چاپ شده در مجله توسط داوران نام آشنای علمی از جمله عمده ترین موارد مورد توجه ارزیابی كنندگان می باشد كه گویای اعتبار و غنای علمی مجله است.

ارجاع به خود یا self citation چیست؟

اگر منابع ذكر شده در مقاله٬ پژوهش نویسندگان خود مقاله باشد٬ این كار از ارزش مقاله می كاهد زیرا جنبه بین المللی بودن آن را ضعیف می كند. درجه ارجاع به خود مجلات ISI معمولا كمتر از ۲۰٪ است.


ضریب تاثیر یا درجه تاثیر یا Impact factor چیست؟

این عامل همه ساله توسط ISI برمبنای ارجاعات به هر یك از مجلات علمی آن محاسبه می شود و نتیجه در گزارشات ارجاع مجله یا Journal Citation Reports یا به اختصار JCR ٬ منتشر می شود. این ضریب٬ نه برای مقاله یا نویسنده٬ بلكه برای مجله محاسبه می شود. محاسبه برمبنای یك دوره سه ساله صورت می گیرد. فرضا اگر در سال ۸۴ جمعا ۴۰ ارجاع به یك مجله صورت گرفته باشد و در آن مجله در سال ۸۲ تعداد ۲۶ مقاله و در سال ۸۳ تعداد ۲۴ مقاله چاپ شده باشد٬ ضریب ارجاع آن مجله٬ از تقسیم ۴۰ بر ۵۰ به دست می آید كه ۸/۰ است. یعنی به طور متوسط٬ هر مقاله آن نشریه ۸/۰ مرتبه مورد استناد مقالات دیگر قرار گرفته است.


ISI بودن یك مجله را چگونه تعیین كنیم؟

بهترین راه٬ مراجعه به سایت هایی نظیر تامسون است. زیرا همچنان كه گفته شد٬ هم تعداد مجلات زیاد است و هم ISI محسوب شدن یك مجله ممكن است همیشگی نباشد.هر نشریه با هر امتیاز علمی در كشور چاپ شود اگر ضریب تأثیرش صفر باشد، در این پایگاه قرار نمی گیرد. متأسفانه، در حال حاضر تمامی نشریات ایرانی دارای ضریب تأثیر صفر بوده و جایی در این پایگاه ندارند.


ISC چیست؟

ISC یا همان پایگاه استنادی علوم جدید و تكنولوژی كه همانند ISI دارای مقالات دانشمندان است كه خوشبختانه در ایران نیز چنین پایگاهی تاسیس شده است وهم اكنون به فعالیت می پردازد.


معیار اصلی ورود مجلات به نمایه های سه گانه ISI چیست؟

بر اساس قانون تجمع گارفیلد متون هسته برای تمامی رشته های علمی بیش از 1000 مجله نیست. همچنین مطالعه ای از سوی گارفیلد بر روی پایگاه اطلاعاتی اِس.سی.آی (Science Citation Index) نشان داده است كه 75% ارجاعات در كمتر از 1000 عنوان مجله شناسایی شدند.

حال اگر لازم نباشد كه یك نمایه استنادی چند رشته ای جامع بیشتر از چندهزار مجله را پوشش دهد، این مجلات را چگونه باید برگزید؟

هر چند برخی شائبه تاثیر پذیری این امر از سیاست و ... را مطرح می كنند ولی نظر ISI Thomson چیز دیگری است. یعنی هزینه- كارآیی. گارفیلد خود می گوید: چون مساله پوشش، وجهی عملا اقتصادی دارد، معیار برای آنچه انتخاب می شود، هزینه-كارایی است. هدف هزینه – كارآمدی یك نمایه به حداقل رسانیدن هزینه در ازای شناسایی یك مدرك مفید و به حداكثر رسانیدن احتمال دستیابی به یك مدرك مفید منتشره است. یك نمایه هزینه- كارآمد باید پوشش دهی خود را تا حد امكان محدود به آن مداركی نماید كه ممكن است افراد مفیدشان بدانند. به زبان ساده ISI Thomson مجلاتی را نمایه می كند كه احتمال استناد به آنها بیشتر باشد.ولی چه شاخصی می تواند صلاحیت ورود دیگر مجلات به جمع مجلات منبع ISI Thomson را تایید كند.

جواب بسیار ساده است: فراوانی استناد به مجلات در منابعی كه پیشتر در این نمایه وارد شده اند.اگر دانشگاهها می خواهند مجلات خود را در نمایه های سه گانه ISI Thomson وارد كنند، علاوه بر رعایت ضوابط عمومی مانند وضعیت نشر، كیفیت مقالات، تركیب سردبیری و تحریریه و ... باید در جستجوی راهكارهایی باشند كه به مجلات آنها از سوی مجلات منبع ISI Thomson، استناد شود. شاید یكی از راهها تشویق محققان دانشگاه در استناد به مدارك مجلات داخلی، در مقالات ارسالی به مجلات تحت پوشش نمایه های سه گانه ISI Thomson باشد.

پیوستن پایگاه استنادی علوم ایران به ISI :

رئیس كتابخانه منطقه ای علوم و تكنولوژی گفت: پیوستن ISC به ISI با هدف افزایش سهم تولیدات علمی ایران در جهان در نشستی با حضور مسئولین ISI در كتابخانه منطقه ای بررسی شد. با توجه به اینكه تمامی خصیصه های ISI در ISC نیز وجود دارد، كتابخانه منطقه ای علوم و تكنولوژی شیراز كه متولی ایجاد ISC ( پایگاه استنادی علوم و تكنولوژی ) در كشور است، برای درج شدن مجلات بیشتری به زبان فارسی در ISI و ایجاد ارتباط بیشترISC با ISI تلاش می كند.

با برقراری پیوند علمی میان ISI و ISC شناسایی علم به زبان فارسی در سطح بین المللی بیشترمی شود و سهم ایران از تولیدات علمی دنیا بیشتر خواهد شد . هم اكنون بیش از 6 هزار مقاله توسط مجلات معتبر در ISC تولید می شود اما انعكاس این تولیدات علمی در سطح بین المللی كم است كه با درج تعدادی از مجلات در ISI بازتاب علمی ایران در جهان بیشتر می شود.

وی با بیان اینكه هم اكنون 25 مجله ایرانی توسط ISI شناسایی شده و نمایه می شود، افزود: در حال حاضر تلاش می شود این تعداد به 500 مجله افزایش یابد . مسئول راه اندازی ISC در ایران با بیان اینكه ایران چهارمین كشور دارای مطالعات استنادی علوم بر پایه ISI است، گفت: كشورهای ژاپن و چین نیز توانسته اند مجلات خود را به همین روش در ISI درج كنند.

گفتنی است كتابخانه منطقه ای علوم و تكنولوژی شیراز چندی پیش مأمور راه اندازی پایگاه استنادی علوم ایران و جهان اسلام شد و این مركز هم كانون در تلاش برای سنجش تولیدات علمی در كشورهای اسلامی، رتبه بندی نشریات كشورهای اسلامی، تولید نمایه استنادی علوم كشورهای اسلامی به منظور توسعه ISC در میان تمامی كشورهای اسلامی و پیوند دادن ISC به ISI است .

لیست ژورنال های ISI

http://science.thomsonreuters.com/mjl/


جستارهای وابسته


[منبع:]

http://www.ses.ac.ir/



خطا در ایجاد انگشت‌دانه: Unable to run external programs in safe mode.
برای پیگیری این موضوع در فروم اینجا را کلیک کنید.



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

علت ریزش مو وطاسی سر ؟

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:جمعه 26 خرداد 1391-10:08 ب.ظ

علت چیست؟

تشخیص بیماری

درمان


ریزش مو در میان تمام انسان ها به درجاتی اتفاق می افتد و اگر چه این روند تا میزان زیادی فیزیولوژیك تلقی می شود، ولی به علت نقش قابل توجه ای كه مو در زیبایی انسان و در روابط وی بازی می كند، غالباً باعث می شود كه افراد در جستجوی درمان این روند طبیعی برآیند.

طاسی معمولی مو یا آلوپسی آندروژنتیك (AGA) شایعترین علت كم شدن موها است كه در هر دو جنس زن و مرد رخ می دهد و با مینیاتوری شدن فولیكول های مو و كوتاه شدن فاز رشد مو مشخص می شود. لازم به ذكر است كه موهای سر سه مرحله مشخص را طی می كنند. اول فاز آناژن یا رشد مو است كه ممكن است بین 2 تا 6 سال طول بكشد و حدود 90 درصد موهای سر بطور طبیعی در این مرحله قرار دارند. مرحله بعدی فاز كاتاژن است كه حدود یك درصد موها را شامل می شود و حدود سه هفته طول می كشد و بعد مرحله استراحت مو یا مرحلة تلوژن است كه حدود سه ماه به طول می انجامد. تغییر در درصد موها در مراحل مختلف یكی از علل ریزش مو به حساب می آید.

تاثیری كه ریزش مورد در افراد میگذارد كاملاً متفاوت است. برخی به راحتی آن را می پذیرند، در حالیكه بسیاری هم از آن وحشت زده و نگران می شوند طوریكه از هر دارویی برای مداوای آن استفاده می كنند و كم نیست مواردی كه این مداواها بسیار گران و بی اثر هم هستند.

علت چیست؟

غالباً بیماران د رمورد علت ریزش مو می پرسند. شلی نیست كه در طاسی های معمولی سر (AGA)، ژنتیك نقش مهمی دارد اما مكانیسم آن بخوبی روشن نیست و نحوه توارث وابسته به یك ژن نبوده، تحت تاثیر ژن های مختلف است. غالباً پسران افراد طاس شانس بیشتری برای طاسی دارند، در حالیكه این رابط بین مادران و دختران آنها كمتر مطرح است.

بسیاری از مردم تصور می كنند كه كم شدن جریان خون سر باعث ریزش مو می شود و بر این اساس از وسایل مختلفی استفاده می كنند تا به تصور خویش این جریان خون را تقویت كنند ولی واقعیت آن است كه جریان خون سر از غنی ترین جریان های خون بدن است و نیازی به تقویت ندارد!

بطور خلاصه باید گفت كه طاسی معمولی سر به علت اثر هورمونهای آندروژن در افرادی كه از نظر ژنتیكی مستعد هستند، اتفاق می افتد. هر چند سترون آندروژن (هورمون مردانه) اصلی در بدن است، اما متابولیت آن یعنی دی هیدروستوترون (DHT) است كه باعث AGA می شود. تبدیل شدن تستوتروی به DHT با واسطة آنزیمی بنام 5- آلفا- ردوكتاز انجام می شود و همین آنزیم است كه در درمانهای جدید مورد توجه قرار دارد. آنچه قابل ذكر است آن است كه در بسیاری از زنان مبتلا به AGA، هیچ شواهد دیگری از افزایش آندروژن ها وجود ندارد.

تشخیص بیماری

همانطور كه گفته شد نازك شدن موها در هر دو جنس رخ می دهد و در حدود نیمی از افراد قبل از 50 سالگی، درجات مشخص از طاسی را پیدا می كنند. غالباً ریزش مو در مردان زودتر رخ می دهد و الگوی آن از نظر بالینی با شكل طاسی در زنان متفاوت است.

قبل از درمان AGA باید مطمئن شد كه علت دیگری برای ریزش مو وجود ندارد. غالباً تاریخچة بیماری و معاینة بالینی برای حصول این اطمینان كافی است ، امّا گاهی آزمایشات پاراكلینیكی نیز لازم می شود .

در زنان ، چنانچه نامنظمی یود ، نازایی ، افزایش موهای زاید ، ترشح شیراز پستان ها و آكنة كیستیل شدید وجود داشته باشد بررسی های هورمونی ضرورت پیدامی كند . هر چند در اكثر موارد هورمون ها كاملاً طبیعی هستند و این پاسخ فولیكول های مو به آندروژن ها است كه دچار تغییر شده و باعث ریزش مو گشته است .

در عین حال گاهی بیماریهای تیروئید و سایر غدد درون ریز ، اختلالات تغذیه ای ، كمبود آهن ، مصرف برخی داروها ، عفونت های شدید و بیماریهای داخلی نیز باعث ریزش مو می شوند كه پزشك معالج با توجّه به تاریخچة بیماری و علائم بالینی و آزمایشات به وجود آنها پی می برد .

درمان

آنچه بیش از هرچیز بیماران می خواهند بدانند ، درمان طاسی سراست . پیش از آن ذكر چند نكتة كلی ضروری است ،

·      از مصرف فراورده هایی كه به مو یا پوست سر آسیب می رسانند خودداری كنید . مواد صاف كنندة مو از جمله این فراورده ها هستند .

·        یك تغذیة مناسب ، بخصوص پروتئین كافی برای سلامت مو حیاتی است .

·        در صورت امكان از مصرف داروهایی كه باعث ریزش مو می شوند خودداری كنید

·         تمام درمانهای  موجود برای ریزش مو می بایست برای مدت های طولانی و بعضاً تا آخر عمر استفاده شوند .

·       ماینوكسیدیل :

·        مصرف ماینوكسیدیل موضعی با افزایش طول مرحلة رشد مو و افزایش میتوز باعث كاهش ریزش مو و رویش آن می شود ، در مورد این دارو باید توجه داشت كه اثرات آن پس از حدود 4ماه ظاهر می شود در ابتدای مصرف برخی دچار ریزش موهای موقتی می شوند كه نباید ایجاد نگرانی كند . نكتة مهم دیگر آن است كه با قطع مصرف آن ، موها مجدداً ریزش پیدا كرده و به وضعیت سابق برمی گردند. علاوه بر این برخی دچار افزایش موهای صورت می شوند كه این مسئله به ویژه در زنان میتواند ایجاد نگرانی كند .

·        استرادیول :

·        به نظر میرسد مصرف 17-آلفا استرادیول با تحریك آروماتاز و تبدیل متابولیسم تستوسترون به 17-بتا-استرادیول و كاهش سنتز DHT باعث بهبود رویش مو می شود .

هورمون های ضد آندروژن

·        : با نظر پزشك ، در مواردی می توان ازاستروژن های خوراكی ، اسپیرونولاكتون و سیپرو ترون استت دردرمان AGA استفاده كرد .بدیهی است كه این درمانها تنها در زنان قابل مصرف است .

·        فیناستراید :

·        فیناستراید خوراكی است به میزان یك میلی گرم در روز دارویی است كه با مهار اختصاصی آنزیم 5- آلفا-ردوكتاز تیپ دو باعث افزایش رشد مو شده و در حدود 3/2 مردان اثرات بهبود دهنده دارد . این دارو درحال حاضر تنها برای مردان مجاز شناخته شده است و مصرف آن در زنان می تواند باعث ایجاد ناهنجاریهایش در جنین شود . فیناستراید داروی كم خطری است كه با داروی دیگری تداخل نداشته ، تاثیری روی كبد ، كلیه ، مغز استخوان ، چربی های خون و... ندارد . این دارو ممكن است قوای جنسی را در درصد كمی از مردان كم كند اما تاثیری روی ساخت اسپرم و باروری مردان ندارد.

درمان های جراحی :

·        امروزه روشهای جراحی بصورت مایكروگرافت نتایج خوبی در درمان AGA  ، بخصوص در موارد شدید داشته است .

·        ژن تراپی :

·      شاید در آینده ای نه چندان دور ، ژن تراپی راه حل كاملی برای این مشكل دیرینة بشر پیدا كند . تا آن زمان به داروهای موجود بسنده كنید و به دنبال معجزه تباشید!




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

آداب سفر

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:جمعه 26 خرداد 1391-09:21 ب.ظ

(( بسم اللّه الرحمن الرحیم ))

سپاس خداى را كه چشمان دوستان خود را با حكمتها و عبرتها بازگشود و همتهاى ایشان را براى مشاهده عجایب صنعش در سر و حضر خالص ‍ گردانید، پس آنان به مجارى قدر راضى گشتند در حالى كه دلهاى آنان از توجه به آنچه چشم از دیدنش لذت مى برد، پاك و منزه گردید مگر بر سبیل عبرت گرفتن به وسیله آنچه در دیدگاه ها و مسیرهاى فكرى ، یافت مى شود، به طورى كه در برابر ایشان خشكى و دریا، دشت هموار و گذرگاه ناهموار و روستا و شهر یكسان گردید، و درود بر محمّد صلى اللّه علیه و اله سرور آدمیان و آل و اصحابش كه در اخلاق و رفتار پیروان او بودند.
بارى ، مسافرت ، وسیله نجات شخص از چیزى است كه از آن فرارى است و یا موجب رسیدن او به چیزى است كه بدان علاقه مند است . سفر دو نوع است : یكى سفر ظاهرى و جسمانى است از محل زندگى و وطن به بیابانها و دشتها و دیگرى سفر به وسیله حركت درونى است از پایین ترین مراتب تا ملكوت آسمانها و برترین سفرها سفر باطن است ، زیرا كسى كه بر حال جمود و به همان صورتى كه پس از تولد و بر اساس تقلید از پدران و نیاكان شكل گرفته است ، باقى بماند، همواره در مرتبه پایین مانده و به درجه نازلى تن داده است و به جاى فضاى گسترده ((بهشتى كه به بهاى آسمانها و زمین است )) تاریكى زندان و تنگناى محبس را برگزیده است .

(( و لم اءرفى عیب الناس عیبا
كنقص القادرین على التمام )) (۷۱)
جز این كه چون این سفر در معرض پیشامد سهمگین است ، نمى تواند بى نیاز از راهنما و پشتیبان باشد. بنابراین در هر سفرى دشوارى راه و نداشتن پشتیبان و یاور و راهنما و دلیل و بسنده كردن رهروان از بهره فراوان به نصیب پست ناچیز، مقتضى از بین رفتن آنان و ناپدید شدن راه هاست و در نتیجه رشته ارتباط در آن سفر گسسته شده و تفریحگاه هاى نفوس و ملكوت و آفاق از رهروان خالى خواهد شد، در حالى كه خداى سبحان به آن دعوت فرموده و مى گوید: (( سنریهم آیاتنا فى الا فاق و فى انفسهم . )) (۷۲) و مى فرماید: (( و فى الارض آیات للموقنین . و فى انفسكم افلا تبصرون )) (۷۳) و كسانى كه از چنین سفرى باز ایستاده اند، به قول خداى تعالى سرزنش شده اند: (( و انكم لتمرون علیهم مصبحین . و باللیل افلا تعقلون . )) (۷۴) و نیز مى فرماید: (( و كاین من آیة فى السموات و الارض یمرون علیها و هم عنها معرضون . )) (۷۵) پس هر كس كه این سفرى برایش میسر شود، همواره در بهشتى به پهناى آسمانها و زمین گردش مى كند در حالى كه جسما در وطن خود قرار دارد و این سفرى است كه آبشخورها و راهگذرهایش بر كسى تنگ نیست و هجوم مسافران كثیر ضررى ندارد، بلكه با افزایش مسافران عنیمتها افزون مى گردد و میوه ها و دستاوردهایش چند برابر مى شود پس غنیمتهایش همیشگى و بى مانع و میوه هایش روز افزون و پایان ناپذیر است . مگر زمانى كه مسافر در سفرش ‍ سستى نماید و در حركتش توقفى پدید آید. زیرا ((خداوند نعمتى را بر قومى دگرگون نمى كند مگر خود با دست خویش آن را دگرگون سازند)) و ((چون آنها از حق منحرف شوند خداوند دلهاى ایشان را منحرف سازد))، ((و خداوند به بندگان ستم نمى كند))(۷۶)، بلكه ایشان به خویشتن ستم مى كنند. كسى كه شایستگى جولان در این میدان و گردش در گردشگاه هاى این بوستان را ندارد، چه بسا با جسم خود، فرسنگها مسافت را در زمانى طولانى طى مى كند تا سودى از تجارت براى دنیا یا اندوخته اى براى آخرت نصیبش گردد. اما اگر خواست او دانش دین با كفایت به منظور یارى رساندن به دین باشد از جمله رهروان راه آخرت خواهد بود و چنانچه در این سفر شرایط و آداب لازم را رعایت نكند از كارگزاران دنیا و پیروان شیطان خواهد بود و اگر آنها را رعایت كند، سفرش از فوایدى كه او را به كارگزاران آخرت ملحق مى سازد خالى نخواهد بود و ما آن آداب و شروط را در سه باب نقل مى كنیم .(۷۷)
باب اول در فواید و فضیلت و قصد سفر.
باب دوم در آداب سفر از آغاز حركت تا پایان مراجعت .
باب سوم درباره آنچه آموختن آن براى مسافر لازم است از قبیل موارد رخصت مسافرت و راهنماییهاى قبله و مسائل دیگر.

باب اول - در فواید سفر

بدان كه سفر نوعى حركت و معاشرت است و همان طورى كه در بخش ‍ آداب مصاحبت و گوشه نشینى گفتیم ، فایده ها و آفتهایى دارد. فایده هایى كه انگیزه سفر است از دو حال خارج نیست . یا گریز (از زیان ) است یا طلب (منفعت ). زیرا مسافر یا براى دورى از اقامتگاه خود انگیزه اى دارد، كه اگر آن انگیزه نبود هدفى براى سفر نداشت و یا آن كه در سفر مقصد و هدفى دارد؛ و آنچه از آن مى گریزد یا چیزى است دنیوى كه باعث بدبختى است مثل طاعون و وبایى كه در شهرى شایع شده یا علت فرار ترس از آشوب است و دشمنى و گرانى كه این بلاها همگانى است . آنچنان كه گفتیم و یا حضوصى ، مانند كسى كه در شهرى در معرض آزار قرار گرفته و از آن شهر فرار مى كند، و یا امرى است كه باعث بدبختى دینى است مانند كسى كه در شهر خود گرفتار مقام و ثروت و پیروان و امكانات فراوانى است كه او را از توجه كامل به خدا باز مى دارد و در نتیجه گوشه نشینى و گمنامى را بر مى گزیند و از امكانات زیاد و مقام دورى مى كند و یا مثل كسى كه با اجبار به قبول بدعتى خوانده مى شود و یا براى به عهده گرفتن كارى دعوت مى شود كه اقدام به آن روا نیست پس در صدد فرار از آن بر مى آید.

و اما مطلوب نیز یا دنیوى است ، مانند مال و مقام و یا دینى است و دینى هم یا علم است و یا عمل و علم نیز یا یكى از علوم دینى مى باشد و یا علم اخلاق و كسب صفات دینى از راه تجربه است و یا علم به آیات و شگفتیهاى زمین ، همچون مسافرت اسكندر ذوالقرنین و گردش او در نواحى زمین . و عمل هم یا عبادت است و یا زیارت . و عبادت همان حج و جهاد است و زیارت نیز از عوامل قرب به خداست ؛ گاهى مقصد زیارت مكانى از قبیل مكه ، مدینه ، بیت المقدس و مرزهاست . زیرا پاسدارى از مرزها نیز باعث تقرب است و گاهى هدف زیارت اولیا و علما است و آنان یا مرده اند كه قبرهایشان را زیارت مى كنند و یا زنده اند كه به دیدارشان تبرك مى جویند و از دقت در احوالشان ، علاقه بیشترى به پیروى از ایشان حاصل مى كنند. اینها اقسام مسافرتها بود كه از آنها چهار قسم خارج مى شود:

قسم اول ، مسافرت در طلب علم ؛ و آن یا واجب است و یا مستحب . و این وجوب و استحباب سفر ناشى از واجب یا مستحب بودن علم است . توضیح آن كه علم یا مربوط به امور دینى است یا مربوط به اخلاق شخصى و آیات الهى در روى زمین . پیامبر صلى اللّه علیه و اله فرموده است : ((هر كه از خانه اش در طلب دانش بیرون رود، تا وقتى كه بر مى گردد در راه خداست .))(۷۸)

و در خبر دیگرى آمده است : ((هر كه راهى را طى كند خداوند، راه او را به سوى بهشت سهل گرداند.))(۷۹)

سعید بن مسیب چندین روز در پى كسب یك حدیث مسافرت مى كرد.

شعبى مى گوید: اگر مردى از شام به دورترین نقطه یمن در پى كلمه اى سفر كند كه او را به راه هدایت رهبرى كند و یا از راه غلطى باز گرداند، مسافرتش ‍ بیهوده نخواهد بود.

جابر بن عبداللّه با ده تن از یاران پیامبر صلى اللّه علیه و اله از مدینه به مصر مسافرت كردند و یك ماه راه پیمودند تا حدیثى را كه عبداللّه بن انیس ‍ انصارى از رسول خدا صلى اللّه علیه و اله نقل مى كرد، از خود او بشنوند.(۸۰)

كمتر كسى را نام برده اند كه از زمان صحابه تا این زمان تحصیل كرده باشد مگر آن كه با مسافرت آن علم را تحصیل و براى آن سفر كرده است . و اما علم و دانایى به نفس و اخلاق خویش نیز اهمیت دارد، زیرا راه آخرت را نمى توان پیمود مگر با آراستن و پاكیزه كردن خلق و خوى خود، و هر كه بر اساس باطن و پلیدیهاى صفاتش مطلع نباشد نمى تواند قلب خویش را از آنها پاك سازد و تنها سفر است كه نقاب از چهره اخلاق بر مى دارد و بدان وسیله ((خداوند اندوخته ها و ذخایر آسمان و زمین را خارج مى سازد)) و بدان جهت سفر را سفر گفته اند كه پرده از روى اخلاق بر مى دارد، از این رو به كسى كه كه شاهدى را معرفى مى كرد، گفتند: آیا در سفرى همراه او بوده اى تا دلیلى بر مكارم اخلاق او بیاورى ؟ گفت : نه . گفتند: ما فكر نمى كنیم كه تو او را بشناسى .

بشر همواره مى گفت : اى گروه قاریان ! جهانگرد باشید تا پاكیزه و نیكو شوید، زیرا آب هرگاه در جایى زیاد بماند دگرگون شود.

خلاصه ، شخص در وطن با وجود مساعدت امكانات ، اخلاقش معلوم نمى شود براى این كه با چیزهاى موافق طبع و معمولى و آشنا و ماءنوس ‍ است ، پس چون رنج سفر را تحمل كند و از چیزهایى كه معمولا در كنار آنهاست جدا گردد و با سختیهاى غربت آزموده شود، بدیهایش بر ملا گردد و بر عیبهایش اطلاع یابد، در نتیجه اشتغال به معالجه آنها برایش میسر شود.

ما در كتاب عزلت فواید معاشرت را بیان كردیم ، در حالى كه سفر خود معاشرتى است با اشتغال بیشتر و تحمل مشقتها.

اما دیدن آیات خدا در روى زمین براى اهل بصیرت فوایدى دارد؛ سرزمینهاى مجاور و به هم پیوسته اى وجود دارد كه در آنها كوهها، بیابانها و دریاها و انواع جانداران و گیاهان موجود است و هیچ چیز از آنها نیست مگر آن كه بر وحدانیت خدا گواهى مى دهد و با زبان فصیح تسبیح گوى او مى باشد و آن را در نمى یابد ((مگر كسى كه گوش فرا دهد و حضور یابد))(۸۱) و اما منكران و غفلت زدگان و فریفتگان به درخشش سراب زیبایى دنیا، نه مى بینند و نه مى شنوند، زیرا آنها شنوایى را از دست داده و بین آنها و آیات پروردگارشان فاصله افتاده است ((آنان به ظاهر زندگى دنیا آگاهند و از آخرتشان غافلند.))(۸۲) و مقصود ما از شنوایى ، شنوایى ظاهرى نیست ، زیرا كه افراد مورد نظر از شنوایى ظاهرى محروم نیستند، بلكه مقصود ما شنوایى باطنى است . با شنوایى ظاهرى جز صداها شنیده نمى شود كه جانداران دیگر با انسان در آن شریكند اما با شنوایى باطنى زبان حال را مى توان درك كرد كه خود سخنى است جدا از سخن گفتارى ، شبیه آنچه گویند در حكایت سخن گفتن میخ و دیوار، مى گویند: دیوار به میخ گفت : چرا مرا مى آزارى ؟ میخ جواب داد: از كسى كه مرا مى كوبد و رهایم نمى كند بپرس ، آن سنگى كه پشت سر من است ، از من دست بردار نیست . هیچ ذره اى از آسمانها و زمین نیست مگر آن كه به نوعى بر یكتایى خداى سبحان شهادت دهد، و همان است یكتاپرستى آنها و نوعى شهادت بر تقدیس آفریدگار و همان است تسبیح آن ذره ولى مردمان تسبیح ایشان را درك نمى كنند، زیرا ایشان از تنگناى شنوایى ظاهرى به فضاى شنوایى باطنى و از ناهنجارى زبان گفتار به فصاحت زبان حال سیر نكرده اند و اگر هر ناتوانى قادر بر چنین سیرى بود هر آینه درك سخن پرنده (( منطق الطیر، )) مخصوص سلیمان نمى بود و شنیدن كلام خداى تعالى كه باید آن را از مشابهت حروف و اصوات مبرا دانست و موسى علیه السلام اختصاص ‍ نمى یافت .

بنابراین سفر كسى كه مسافرت مى كند تا این شهادتها را از روى خطوطى بخواند كه به خط الهى روى صفحات جمادات نوشته شده است ، سفر جسمانى نیست بلكه نشسته در یك جا با دلى فارغ برخوردار از شنیدن نغمه هاى تسبیح یكایك ذرات مى باشد. بنابراین او را چه به رفت و آمد در دشتها؟ در حالى كه براى او بى نیازى در ملكوت آسمانهاست و خورشید و ماه و ستارگان مسخر او هستند و آنها خود به جانب دیدگان اهل بصیرت در هر ماه و سال چندین بار سفر مى كنند، بلكه به طور مداوم در حركت خود كوشایند، بنابراین از عجایب است كه آن كسى كه كعبه ماءمور طواف اوست ، به طواف یكایك مساجد بشتابد و از غرایب است آن كسى كه كران تا كران آسمان به گرد او در طواف است ، خود در اطراف زمین بگردد، وانگهى تا وقتى كه مسافر نیازمند به دیدن عالم ملك و شهود با چشم ظاهرى است با این همه در منزل اول از منزلهاى سالكان به سوى خدا و مسافران به درگاه اوست ، گویا او بر دروازه وین اعتكاف كرده و سیرش به فضاى باز، نینجامیده است در حالى كه هیچ دلیلى جز ترس و كوتاهى براى طولانى شدن مدت توقف در این منزل وجود ندارد. از این رو یكى از صاحبدلان مى گوید: مردمان گویند: چشمانتان را باز كنید تا ببینید، من مى گویم چشمهایتان را ببندید تا ببینید، و هر دو سخن درست است ، سخن اول خبر از منزل اول مى دهد كه نزدیك وطن است و دومى درباره منزل بعدى است كه از منازل دور از وطن مى باشد، و جز كسى كه خود را به خطر انداخته باشد بر آن منزل گام ننهد و هر كس به آن جا گام نهد چه بسا سالها سرگردان ماند و چه بسا كه توفیق ، دستگیر او شود و به راه راست راهنمایى گردد. و كسانى كه در وادى حیرت هلاك شده اند، بیشتر از سوارگان آن راه بوده اند ولى آنان كه در پرتو توفیق به سلامت حركت كردند از نعمتها و ملك جاودانه برخوردار شدند، و آنانند كه در نیكیها گوى سبقت را از ما ربودند و از ملك دنیا براى آن ملك پند گرفتند، و نسبت به كثرت جمعیت ، طالبان آن ملك اندكند، زیرا هر چه مطلوب بزرگتر باشد طالب كمتر خواهد بود. از این رو آنها كه هلاك مى شوند بیشتر از كسانى هستند كه مالك آن ملك مى گردند و هر ناتوان ترسو به دلیل عظمت خطر و رنج زیاد در صدد به دست آوردن آن ملك بر نمى آید.

(( و اذا كانت النفوس كبارا

تعبت فى مرادها الاجسام )) (۸۳)

خداوند متعال ، عزت و ملك دین و دنیا را به ودیعت ننهاده مگر آن جایى كه خطر موجود است ، در حالى كه آدمهاى ترسو نام ترس و نارسایى خود را حزم و احتیاط مى گذارند.

(( یرى الجبناء ان الجبن الحزم

و تلك خدیعة النفس اللئیم )) (۸۴)

این است حكم سفر ظاهرى ، كه اگر در خلال آن به سفر باطنى رو مى آوریم به همان مقصدى كه در نظر مى گیریم خواهیم رسید.

قسم دوم ، آن كه براى عبادتى از قبیل جهاد یا حج ، مسافرت كند و ما فضیلت ، آداب و اعمال ظاهرى و باطنى این نوع سفر را در كتاب اسرار حج ذكر كردیم . زیارت قبول انبیا، صحابه ، تابعین و سایر علما و اولیا نیز در این ردیف است .

مى گویم :

بالاتر و مهمتر از همه آنها پس از زیارت پیامبر صلى اللّه علیه و اله ، زیارت قبور ائمه معصومین علیهم السلام از اهل بیت رسول خدا صلى اللّه علیه و اله است ، در كتاب (( من لا یحضره الفقیه )) از ابوالحسن الرضا علیه السلام روایت شده است كه فرمود: ((همانا همه امامان علیهم السلام به گردن دوستان و شیعیان خود حقى دارند و البته كمال وفاى به عهد و اداى آن حق ، زیارت قبور ایشان است ، پس هر كه ایشان را از روى رغبت و باور داشتن آنچه مورد علاقه آنهاست زیارت كند، در روز قیامت ائمه علیهم السلام شفیع ایشان خواهند بود.))(۸۵)

شیخ صدوق - رحمه اللّه - مى گوید: صالح بن عقبه از زید شحّام روایت كرده كه :

((خدمت امام صادق علیه السلام عرض كردم : هر كس یكى از شما را زیارت كند چه اجرى دارد؟ فرمود: اجرش همانند اجر كسى است كه رسول خدا صلى اللّه علیه و اله را زیارت كرده است )) (۸۶) و نیز مى گوید: رسول خدا صلى اللّه علیه و اله به على علیه السلام فرمود: ((یا على ! هر كه مرا در زمان حیات و یا پس از مردنم یا تو را در زمان حیات و یا پس از مردنت زیارت كند و یا دو پسرت را در زمان حیات یا پس از درگذشتشان زیارت كند، من روز قیامت ضامنم كه وى را از هول و هراسها و شداید آن روز نجات دهم تا آن جا كه او را با خود همدرجه سازم .))(۸۷)

اسحاق بن عمار از امام صادق علیه السلام نقل كرده است كه فرمود: ((محل قبر امام حسین علیه السلام از روزى كه در آن جا دفن شده است ، باغى از باغهاى بهشت است .))(۸۸)

و فرمود: ((مدفن امام حسین علیه السلام گلزارى از گلزارهاى بهشت است ))(۸۹) و فرمود: ((حریم مدفن امام حسین علیه السلام از چهار طرف مدفن پنج فرسخ است .))(۹۰)

و فرمود: ((در خاك مدفن امام حسین علیه السلام شفاى هر دردى است و آن بزرگترین داروست .))(۹۱)

و آن حضرت فرمود: ((وقتى كه (از آن تربت ) خوردى ، بگو: (( رب التربة المباركة و رب الوصى الذى و ارته صل على محمّد و آل محمّد و اجعله علما نافعا و رزقا واسعا و شفاء من كل داء.))(۹۲)

اسحاق بن عمار از امام صادق علیه السلام نقل كرده است كه فرمود: ((ما بین قبر امام حسین علیه السلام تا آسمان هفتم محل رفت و آمد فرشتگان است .))(۹۳)

صالح بن عقبه از بشیر دهّان روایت كرده كه : خدمت امام صادق علیه السلام عرض كردم : چه بسا اتفاق مى افتد كه حج از دست من مى رود و عرفه را كنار مزار امام حسین علیه السلام مى گذرانم ، فرمود: ((آفرین بر تو اى بشیر! هر مؤ منى كه با معرفت به حق آن حضرت كنار مزار امام حسین علیه السلام در غیر روز عید بیاید، بیست حج مبرور قبول شده و بیست غزوه با پیامبر مرسل یا امام عادل در نامه عملش نوشته مى شود و هر كه در روز عید بیاید هزار حج و هزار عمره مبرور مقبول و هزار غزوه با پیامبر مرسل و یا امام عادل برایش نوشته مى شود. مى گوید: پرسیدم : چگونه براى من ثواب موقف حج نوشته مى شود؟ امام علیه السلام نظیر آدم خشمگین به من نگاه كرد و بعد فرمود: اى بشیر! مؤ من هرگاه روز عرفه كنار مزار امام حسین علیه السلام بیاید در حالى كه معرفت به حق آن حضرت دارد و از آب فرات غسل كند، سپس رو به آن حضرت بیاورد، خداوند به هر گامى ثواب یك حج با تمام مناسكش - درست به خاطر ندارم ، گویا فرمود: و یك عمره - برایش مى نویسد.))(۹۴)

امام صادق علیه السلام فرمود: ((خداوند در شامگاه عرفه ابتدا به زایران قبر امام حسین علیه السلام مى نگرد. عرض كردند: آیا پیش از نگرش به اهل موقف (در عرفه )؟ فرمود: آرى . گفتند: چگونه چنین چیزى مى شود؟ فرمود: چون در میان اهل موقف ممكن است اولاد زنا باشند، در حالى كه در میان زیران امام حسین علیه السلام اولاد زنا نیست .))(۹۵)

و آن حضرت فرمود: ((هر كس قبر امام حسین علیه السلام را زیارت كند گناهانش را بر در منزل خود چون پلى قرار داده است كه از روى آن عبور مى كند همان طورى كه كسى از شما وقتى كه از پل عبور كند، آن را در پشت سرش قرار مى دهد.))(۹۶)

على بن حمزه از ابوبصیر به نقل از امام صادق علیه السلام روایت كرده است كه آن حضرت فرمود: ((خداوند هفتاد هزار فرشته را موكل امام حسین علیه السلام قرار داده است كه هر روز ژولیده و غبارآلوده بر آن حضرت صلوات مى فرستد و براى زایرانش دعا مى كنند و مى گویند: اینان زیران امام حسین علیه السلام اند، خداوندا ثواب آنها را چنین و چنان كن .))(۹۷)

و آن حضرت فرمود: ((هر كه با معرفت به حق امام حسین علیه السلام به زیارت آن حضرت بیاید خداوند جایگاه او را اعلى علیین مقرر فرماید.))(۹۸)

موسى بن جعفر علیه السلام فرمود: ((كمترین اجرى كه به زایران امام حسین علیه السلام در كنار شط فرات داده مى شود در صورتى كه عارف به حق و حرمت و ولایت آن حضرت باشند این است كه گناهان گذشته و آینده آنان آمرزیده مى شود.))(۹۹)

حسن بن على وشّاء از ابوایوب خراز به نقل از محمّد بن مسلم از امام باقر علیه السلام روایت كرده است كه فرمود: ((شیعیان ما را به زیارت حسین بن على علیه السلام امر كنید كه زیارت آن حضرت از زیر آوار ماندن ، غرق شدن و سوختن و طعمه درندگان شدن جلوگیرى مى كند و زیارت آن حضرت بر كسى كه به امانت امام حسین علیه السلام از جانب خدا، اقرار دارد، لازم و واجب نیست .))(۱۰۰)




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

آداب سفر

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:جمعه 26 خرداد 1391-09:18 ب.ظ

 هارون به خارجه از امام صادق علیه السلام روایت كرده است كه فرمود: ((وقتى نیمه شعبان فرا مى رسد، منادیى از بالاترین جایگاه آسمان ، ندا مى دهد: اى زایران قبر امام حسین علیه السلام ! باز گردید در حالى كه آمرزیده اید، اجرتان با پروردگارتان و محمّد صلى اللّه علیه و اله پیامبرتان است .))(۱۰۱)

حسین بن محمّد قمى از حضرت رضا علیه السلام روایت كرده است كه فرمود: ((هر كس قبر پدرم را در بغداد زیارت كند چنان است كه قبر رسول خدا صلى اللّه علیه و اله و قبر امیرالمؤ منین علیه السلام را زیارت كرده است جز این كه رسول خدا صلى اللّه علیه و اله و امیرالمؤ منین علیه السلام فضیلت خود را دارند.))(۱۰۲)

از حسن بن وشّاء به نقل از ابوالحسن الرضا علیه السلام روایت شده كه : از آن حضرت درباره زیارت قبر ابوالحسن موسى بن جعفر علیه السلام پرسیدم كه آیا مثل زیارت قبر امام حسین علیه السلام است ؟ فرمود: آرى .(۱۰۳)

على بن مهزیار از امام ابوجعفر محمّد بن على الثانى (امام جواد علیه السلام ) نقل كرده مى گوید: عرض كردم : فدایت شوم زیارت حضرت رضا علیه السلام افضل است یا زیارت اباعبداللّه الحسین علیه السلام ؟ فرمود: ((زیارت قبر پدرم افضل است ، زیرا كه قبر امام حسین علیه السلام را همه مردم زیارت مى كنند ولى پدرم را جز خواص شیعه زیارت نمى كنند.))(۱۰۴)

احمد بن محمّد بن ابى نصر بزنطى مى گوید: در نوشته ابوالحسن الرضا علیه السلام چنین خواندم : ((به شیعیان من بگو، زیارت من در نزد خدا برابر هزار حج است . مى گوید: خدمت ابوجعفر علیه السلام - یعنى پسرش ‍ امام جواد علیه السلام - رسیدم ، عرض كردم ! هزار حج ؟ فرمود: آرى به خدا سوگند و هزار هزار حج براى كسى است كه با معرفت به حق آن حضرت ، او را زیارت كند.))(۱۰۵)

حسین بن زید از ابوجعفر علیه السلام روایت كرده ، مى گوید: از آن حضرت شنیدم كه مى فرمود: ((مردى از فرزندان موسى علیه السلام به دنیا مى آید كه همنام امیرالمؤ منین علیه السلام است و بعد در زمین توس واقع در خراسان مدفون خواهد شد؛ كه در آن جا با زهر كشته مى شود و غریبانه دفن مى شود، هر كس او را با معرفت به حقش زیارت كند، خداى تعالى به او اجرى عطا كند معادل اجر كسى كه قبل از فتح مكه براى پیروزى اسلام انفاق و مبارزه كرده است .))(۱۰۶)

بزنطى از امام رضا علیه السلام نقل كرده است كه فرمود: ((كسى از دوستانم با معرفت به حق من ، مرا زیارت نمى كند مگر آن كه روز قیامت او را شفاعت مى كنم .))(۱۰۷)

ابوجعفر محمّد بن على الرضا علیه السلام مى فرماید: ((همانا بین دو كوه ترس قطعه خاكى است كه از بهشت گرفته شده است ، هر كه وارد آن جا شود روز قیامت از آتش دوزخ در امان است .))(۱۰۸)

و آن حضرت فرمود: براى كسى كه قبر پدرم را در توس با معرفت به حقش ‍ زیارت كند بهشت را در نزد خداى تعالى ضمانت مى كنم .))(۱۰۹)

رسول خدا صلى اللّه علیه و اله فرمود: ((به همین زودى پاره اى از تن من در خراسان دفن مى شود، هیچ گرفتارى آن را زیارت نمى كند اگر آن كه خداوند گرفتارى اش را بر طرف مى سازد و هیچ گنهكارى آن را زیارت نمى كند مگر آن كه خداوند گناهانش را مى آمرزد.))(۱۱۰)

نعمان بن سعد از امیرالمؤ منین على بن ابى طالب علیه السلام روایت كرده است كه فرمود: ((بزودى مردى از اولاد من به وسیله زهر و از روى ستم در زمین خراسان كشته مى شود، نامش چون نام من و نام پدرش چون نام موسى بن عمران علیه السلام است ، بدانید هر كه او را در غربتش زیارت كند خداوند گناهان گذشته و آینده اش را بیامرزد، هر چند كه به بسیارى ستارگان و قطره هاى باران و برگ درختان باشد.))(۱۱۱)

حمدان دیوانى از امام رضا علیه السلام روایت كرده است كه فرمود: ((هر كه مرا با این دورى منزل زیارت كند، من روز قیامت در سه جا به سراغ او مى آیم تا او را از خطرهاى قیامت نجات دهم : وقتى كه نامه هاى اعمال از سمت راست یا چپ به مردم داده مى شود، و در صراط، و به هنگام سنجش اعمال .))(۱۱۲)

حمزة بن حمران مى گوید: ((امام صادق علیه السلام فرمود: ((نواده من در سرزمین خراسان در شهرى كه به آن توس گویند، كشته مى شود. هر كه با معرفت به حقش او را زیارت كند، روز قیامت او را با دست خود مى گیرم و به بهشت وارد مى كنم هر چند كه گناهان كبیره داشته باشد. مى گوید: عرض ‍ كردم : فدایت شوم ، معرفت حق او چیست ؟ فرمود: این كه بداند او امام واجب الاطاعه ، غریب و شهید است ، هر كه او را با معرفت به حقش زیارت كند خداوند پاداش هفتاد شهید را را به او مرحمت كند، از شهیدانى كه در مقابل رسول خدا صلى اللّه علیه و اله به حقیقت شهید گشته اند.))(۱۱۳)

حسن بن على بن فضال از ابوالحسن على بن موسى الرضا علیه السلام روایت كرده است كه مردى از اهل خراسان به آن حضرت گفت : ((یابن رسول اللّه من رسول خدا صلى اللّه علیه و اله را در خواب دیدم . گویا به من مى فرمود: چگونه خواهد بود حال شما وقتى كه پاره تن من در سرزمین شما دفن گردد و پاسدارى امانت من و به شما سپرده شود و ستاره آسمان من در خاك شما پنهان گردد؟ امام رضا علیه السلام در پاسخ فرمود: منم آن كسى كه در زمین شما دفن مى شوم و منم پاره تن پیامبر شما و منم آن امانت و آن ستاره ، بدان كه هر كس مرا زیارت كند در حالى كه به آنچه خدا از حق من و طاعت من واجب كرده ، آگاه باشد، من و پدرانم روز قیامت شفیعان او هستیم و هر كه ما شفیع او باشیم نجات یافته است اگر چه به اندازه گناهان جن و انس گناه داشته باشد. پدرم از جدم از قول پدرش نقل كرده است كه رسول خدا صلى اللّه علیه و اله فرمود: هر كه مرا در عالم خواب ببیند، خود مرا دیده است ، زیرا شیطان نمى تواند در صورت من و نه در صورت هیچ یك از اوصیاى من و نه در صورت هیچ یك از شیعیان تجسم پیدا كند و خواب درست ؛ جزئى از هفتاد جزء نبوت است .))(۱۱۴)

از اباصلت ، عبدالسلام بن صالح هروى روایت شده كه مى گوید: از امام رضا علیه السلام شنیدم كه مى فرمود: ((به خدا سوگند، هیچ یك از ما نیستیم مگر آن كه مقتول و شهید مى شویم ، پرسیدند: یابن رسول اللّه ، چه كسى شما را مى كشد؟ فرمود: بدترین خلق خدا در این زمان ، مرا به وسیله زهر مى كشد، سپس در سرایى كهنه و دیار غربت دفن مى كند. پس هر كه مرا در غربتم زیارت كند خداوند براى او اجر صد هزار شهید و صد هزار صدیق و صد هزار انجام دهنده حج و عمره و صد هزار مجاهد را بنویسد و در زمره ما محشور شود و در درجات عالى بهشت همراه ما باشد.))(۱۱۵)

حسن بن على فضّال از ابوالحسن الرضا علیه السلام روایت كرده است كه فرمود: ((همانا در خراسان بقعه اى است ، زمانى بر آن بیاید كه جاى رفت و آمد فرشتگان گردد. پس همواره گروهى از فرشتگان نازل مى شوند و گروهى به آسمان بالا مى روند تا وقتى كه در صور دمیده شود (یعنى تا پایان عمر دنیا). عرض شد: یا بن رسول اللّه ، این بقعه كدام است ؟ فرمود: آن در سرزمین توس است ، به خدا سوگند كه آن باغى از باغهاى بهشت است . هر كه در آن بقعه مرا زیارت كند چنان است كه رسول خدا صلى اللّه علیه و اله را زیارت كرده است و خداوند براى او ثواب هزار حج مبرور و هزار عمره مقبول بنویسد و من و پدرانم روز قیامت شفیعان او خواهیم بود.))(۱۱۶)

رسول خدا صلى اللّه علیه و اله فرمود: ((به همین زودى پاره تن من در سرزمین خراسان مدفن مى شود، هیچ مؤ منى او را زیارت نكند مگر آن كه خداوند بهشت را بر او واجب و حتمى كند و پیكر او را بر آتش دوزخ حرام گرداند.))(۱۱۷)

ابوحامد غزالى گوید: هر كس را كه از دیدنش تبرك جویند پس از وفاتش به زیارتش تبرك جسته مى شود، و جایز است به این سبب بار سفر بست و این سخن پیامبر صلى اللّه علیه و اله كه فرمود: ((نباید بار سفر بست مگر به سوى سه مسجد: مسجدالحرام ، و این مسجد كه متعلق به من است و مسجدالاقصى ))(۱۱۸) مانع از زیارت دیگر اماكن نیست ، زیرا این حدیث درباره مسجد است و زیارت قبور پس از این سه مسجد، همسانند اگر نه تفاوتى بین زیارت قبور انبیا، اولیا و علما در اصل فضیلت نیست هر چند كه در مراتب و درجات بر حسب درجاتشان در پیشگاه خدا متفاوتند. و خلاصه آن كه زیارت زندگان بهتر از زیارت مردگان است .

مى گویم :

به شرط تساوى زندگان و مردگان . اگر نه ، باید به مراتب آنان بنگریم .

ابوحامد غزالى مى گوید: فایده اى كه از دیدار زندگان به دست مى آید درخواست بركت دعا از آنها و بركت نظر كردن به ایشان است ، زیرا نظر كردن به سیماى دانشمندان و صالحان عبادت است و باعث تحریك اشتیاق به پیروى از ایشان و آراسته شدن به اخلاق و آداب ایشان است و اینها سواى فوایدى است كه مى توان از شناخت چگونگى روحیات و رفتار آنها به دست آورد. و صرف زیارت برادران دینى فضیلت دارد، همان طورى كه در بخش آداب معاشرت و در تورات آمده است : ((تا چهار میل برو و برادر دینى را زیارت كن .))

اما دیدار سرزمینها و بقعه ها به جز مسجدهاى سه گانه و جز مرزها براى مرزدارى ثوابى ندارد، حدیث بالا روشن است در این كه براى بركت جستن از سرزمینها بار سفر نبندید مگر به قصد مساجد سه گانه . البته فضیلتهاى حرمین را در بخش حج گفتیم و بیت المقدس نیز دارى فضیلت زیادى است ، حضرت سلیمان علیه السلام از خداوند عز و جل درخواست كرد كه هر كه قصد زیارت آن مسجد را كند هدف او تنها نماز گزاردن در آن باشد، در تمام مدت اقامت تا هنگام خروج نظرت را از او بر نگردان و او را از گناهانش پاك كن مانند روزى كه از مادر متولد شده است ؛ و خداوند دعاى سلیمان علیه السلام را مستجاب كرد.

مى گویم :

فضیلت مسجد كوفه و نماز در آن جا را نیز با سخن امیرالمؤ منین علیه السلام راجع به فضیلت آن ، در كتاب اسرار حج نقل كردیم كه فرمود: ((اگر مردم مى دانستند چه بركتى در مسجد كوفه است از كرانه هاى زمین به آن جا مى آمدند هر چند با دستها بر روى برف راه مى رفتند.))(۱۱۹)

غزالى گوید: قسم سوم آن است كه مسافرت براى فرار از عامل نگران كننده دینى باشد و آن نیز نیكوست ، زیرا كه فرار از امور طاقت فرسا، از روش ‍ پیامبران است . و از جمله چیزهایى كه باید از آنها فرار كرد، والیگرى ، مقام و زیادى علایق و اسباب است ، زیرا همه اینها باعث برهم زدن فراغت دل است در حالى كه دین جز با دل فارغ از غیر خدا كامل نمى شود. بنابراین اگر دل كاملا فارغ نباشد به مقدارى كه فراغت آن صورت مى پذیرد، به دین مى پردازد. در دنیا فراغت دل از امور دنیا و نیازهاى ضرورى حاصل نمى شود لیكن سبك و سنگین كردن آن ممكن است سبكباران نجات یافتند و سنگین بارها هلاك شدند؛ و سپاس خداى را كه رستگارى را منوط به فراغت مطلق از وبالها و سنگینى ها نفرمود بلكه به لطف خود بنده سبكبار را مى پذیرد و او را مشمول رحمت واسعه خود مى فرماید و سبكبار كسى است كه دنیا بزرگترین وجهه همت او نباشد و چنین چیزى در وطن براى كسى كه دامنه مقامش وسیع و دلبستگیهایش فراوان است میسر نمى شود، بنابراین كاملا به مقصدودش نمى رسد مگر در غربت و گمنامى و بریدن از علایقى كه گرفتار آنهاست تا این كه مدتى نفسش را تمرین دهد و آنگاه چه بسا خداوند او را با كمك خود یارى كند و چیزى را كه باعث تقویت نفس و آرامش دل است به او مرحمت فرماید، از این رو مسافرت كردن و نكردن در نزد او یكسان مى گردد و بود و نبود اسباب و علایق در نزد او برابر مى شود و در نتیجه هیچ چیز نمى تواند به آنچه او از یاد خدا در پى آن است زیان برساند.

و چنان حالتى جدا كمیاب است بلكه بیشتر سستى و كوتاهى از توجه به خلق و خالق بر دلها چیره مى گردد و تنها انبیا و اولیا، به وسیله این نیز به سعادت مى رسند و رسیدن به آن از راه تلاش ، بسى دشوار است ، هر چند كه تلاش و كوشش نیز دخالت دارد. و مثال تفاوت قوه باطنى در آن باره ، مانند تفاوت قوه ظاهرى است در اعضاى بدن . یك مرد نیرومند با قدرت كافى و اعصاب استوار و بنیه قوى به تنهایى قادر بر حمل چیزى به طور مثال ، به وزن هزار رطل است در حالى كه اگر شخص ناتوان بیمارى بخواهد با تمرین وزنه بردارى و بتدریج اندك اندك به آن مرتبه برسد نمى تواند لیكن تمرین و كوشش ، كمى به نیروى وى مى افزاید هر چند كه او را به مرتبه نیرومند نمى رساند، پس سزاوار نیست كه به سبب نومیدى از رسیدن به مرتبه بالاتر، تلاش و كوشش را ترك كند، زیرا این نشان نهایت نادانى و گمراهى است و یكى از عادات پیشینیان این بود كه از ترس فتنه ها، جلاى وطن مى كردند. یكى از ایشان مى گوید: این زمان بدى است ؛ گمنام در این زمان امنیت ندارد تا چه رسد به آدم مشهور. این زمانى است كه مردى از شهرى به شهرى منتقل مى شود و چون در جایى او را شناختند به جاى دیگر مى رود.

قسم چهارم ، سفرى است كه به منظور فرار از آنچه زیان بدنى دارد مانند طاعون یا زیان مالى دارد مانند گرانى بهاى اجناس و نظایر آنها صورت مى گیرد، این سفر اشكالى ندارد بلكه در بعضى موارد چه بسا فرار كردن ، واجب و بعضى جاها مستحب است بر حسب وجوب یا استحباب نتایجى كه در پى دارد. ولى طاعون از آن میان استثنا شده است و سزاوار نیست كه از آن فرار كنند به سبب نهیى كه در آن باره وارد شده است . اسامة بن زید گوید: رسول خدا صلى اللّه علیه و اله فرمود: ((این درد یا بیمارى ، عذابى است كه بعضى از امتهاى پیشین بدان وسیله عذاب شدند و بعدها روى زمین باقى ماند. گاهى از بین مى رود و گاه مى آید، پس هر كس بشنود كه این بیمارى در سرزمینى پیدا شده نباید به آن جا برود، اما هر كه در سرزمینى باشد و طاعون بیاید، نباید از آن جا فرار كند.))(۱۲۰)

عایشه گوید: رسول خدا صلى اللّه علیه و اله فرمود: ((همانا از جمله عوامل نابودى امت من نیزه و بیمارى طاعون است ، مى گوید: پرسیدم یا رسول اللّه ! نابودى با نیزه را فهمیدم اما طاعون چیست ؟ فرمود: غده اى مانند غده شتر است كه گلوگاه ایشان را مى گیرد؛ مسلمانى كه از طاعون بمیرد شهید است و هر كه به عنوان داروغه در جایى كه طاعون است بماند، همانند مرزدار در راه خداست و هر كه از آن فرار كند همچون كسى است كه از لشكر مهاجم فرار كرده است .))(۱۲۱)

از مكحول نقل شده است كه ام ایمن مى گوید: رسول خدا صلى اللّه علیه و اله به یكى از اعضاى خانواده اش سفارش كرد: ((چیزى را شریك خدا قرار نده ، هر چند تو را با آتش عذاب كنند و یا بترسانند و از پدر و مادرت اطاعت كن ، حتى اگر فرمان دهند كه هر چه دارى دور بریز، به گفته شان عمل كن ، و نماز را عمدا ترك نكن ، زیرا هر كه نماز را عمدا ترك كند، از پیمان الهى بیرون شده است . از شراب دورى كن زیرا شراب كلید هر بدى است . از معصیت دورى كن زیرا نافرمانى خدا و معصیت ، خدا را به خشم مى آورد و از لشكر مهاجم (طاعون ) فرار نكن ، حتى اگر مرگى به مردم رسید و تو در آن میان بودى در بین آنها استوار بمان . از نعمتى كه دارى بر خانواده ات انفاق كن و عصایت را به روى آنها بلند كن و به خاطر خدا آنها را بترسان .))(۱۲۲)

این احادیث دلالت دارد بر این كه فرار از طاعون و همچنین رفتن به جایى كه طاعون است ، نهى شده و راز این مطالب در كتاب توكل خواهد آمد. این بود اقسام مسافرتها.(۱۲۳)

علاوه بر اقسام نامبرده ، مسافرت به اقسام دیگر از قبیل مذموم ، محمود و مباح تقسیم مى شود: سفر مذموم خود به دو قسم تقسیم مى شود: ۱ - حرام مثل فرار برده و مسافرتى كه موجب عاق والدین شود. ۲ - سفر مكروه مانند بیرون شدن از شهرى كه طاعون آمده است . و سفر محمود (پسندیده ) نیز به دو قسم تقسیم مى شود: ۱ - واجب ، مانند حج و رفتن در پى كسب دانش كه بر هر مسلمانى واجب است . ۲ - مستحب مثل زیارت دانشمندان و قبورشان و از روى همین انگیزه ها نیت سفر شناخته مى شود، زیرا معناى نیت ، اقدام به علت وجود سببى است كه همان انگیزه است و قیام براى پاسخ به آن انگیزه مى باشد، و باید در تمام سفرها نیت شخص ، آخرت باشد، چنین نیتى در سفر واجب و مستحب بارز است ولى در سفر مكروه و ممنوع ، محال است و اما در سفر مباح ، هرگاه هدف مسافر، مثلا از طلب مال ، حفظ آبرو و پرهیز از گدایى ، و رعایت جوانمردى نسبت به اهل خانه و خانواده و صدقه دادن مازاد بر مقدار نیاز باشد، این نوع مباح با این نیت از اعمال آخرت محسوب مى شود ولى اگر به مقصد حج بیرون رود و انگیزه اش ریا و سمعه باشد، از زمره اعمال آخرت بیرون مى شود. بنابراین سخن پیامبر صلى اللّه علیه و اله : ((عملها وابسته به نیتهاست .))(۱۲۴) شامل واجبات و مباحات مى گردد نه محظورات ، زیرا نیت تاءثیرى در بیرون آوردن آن موارد از ممنوعیت ندارد. یكى از پیشینیان گوید: خداوند فرشتگانى را بر مسافران گمارده است تا مقاصد آنها را بنگرند، پس به هر كدام پاداشى مطابق نیت آنان مى دهد هر كه نیتش دنیا باشد، از دنیا به او مرحمت مى كند و چند برابر از آخرتش مى كاهد و فكر او را پراكنده مى سازد و حرص و دلبستگى او را به دنیا افزون مى گرداند و هر كه نیتش ‍ آخرت باشد، بینایى و هوشیارى به او مرحمت مى كند و به مقدار نیتش به او - براى توجه و پند آموزى - گشایش مى دهد و خاطرش را جمع مى كند و فرشتگان براى او طلب مغفرت مى كنند.

اما دقت در این مطلب كه مسافرت بهتر است یا اقامت ؟ شبیه این سخن است كه بگوییم گوشه نشینى بهتر است یا معاشرت ؟ و ما راه و روش آن را در بخش عزلت بیان كردیم و پاسخ را باید از روى آن فهمید. زیار سفر، نوعى معاشرت تواءم با رنج و مشقت از قبیل پریشانى خاطر و نگرانى دل است - البته در مورد بیشتر مردم چنین است - به هر حال ، هر كدام در كمك به دین بیشتر مؤ ثر باشد، بهتر است .

بالاترین نتیجه دین در دنیا با فكر مداوم حاصل مى شود و هر كس راه فكر و ذكر را نیاموزد به آن نرسد در حالى كه مسافرت ، در آغاز كار به آموختن كمك مى كند و اقامت در نهایت بر عمل به وسیله آموزش یارى مى رساند، و اما به طور مداوم گردش در روى زمین از جمله عوامل پریشانى خاطر است مگر در مورد كسانى كه قویدل هستند، زیرا مسافر به سبب آنچه دارد در معرض لغزش و نگرانى است مگر آنچه را كه خداوند نگاه مى دارد. بنابراین ، همواره مسافر نگران است گاهى بر جان و مالش بیمناك است و گاهى به سبب مفارقت از آنچه در وطن با آن انس و عادت داشته است و اگر همراه مسافر مالى نباشد كه از آن بیمناك باشد از طمع و چشم امید به مردم بر كنار نیست ، پس گاهى دلش به سبب نیازمندى ، ناتوان و گاهى به وسیله استحكام با اسباب و وسایل طمع تواناست .

وانگهى مشغله بار اندازى و كوچ كردن در همه حال باعث نگرانى است ، بنابراین سزاوار نیست شخص مرید مسافرت كند مگر در طلب دانش یا براى دیدار استادى كه پیرو راه و روش اوست و از دیدن او اشتیاق به كار نیك پیدا مى كند. پس اگر به خود مشغول و چشم دلش باز و راه اندیشه و عمل به رویش گشوده است ، آرامش و سكون براى او بهتر است . جز این كه بیشتر صوفیان این روزگار چون باطنشان از افكار لطیف و اعمال دقیق تهى است ، انس با خدا و ذكر او را در خلوت بر ایشان فراهم نیامده بیكارى را پیشه خود ساخته و كار و كسب را دشوار یافته ، درخواست از دیگران و گدایى را راحت دیده به كاروانسراهایى كه براى آنها در شهرها بنا شده دلخوش كرده اند و خدمتكارانى را كه براى خدمت صوفیان تعیین شده ، مسخر فرمان خود ساخته اند و عقل و دینشان را سبك گرفته اند تا آن جا كه از خدمت جز ریا و سمعه و شهرت و به چنگ آوردن اموال از راه گدایى - به این دلیل كه پیروان زیاد دارند - قصد دیگرى ندارند! از این رو براى ایشان در خانقاهها نه حكم نافذى مانده و نه تاءدیب آنان براى مسافران ، سودمند است و نه مانع قدرتمندى در برابر آنهاست . این است كه لباسهاى وصله دار پوشیده و از خانقاهها، تفریحگاههایى براى خود ساخته اند و چه بسا الفاظ مزخرفى از كلمات عجیب و غریب فراهم كرده اند، پس به خود نگاه مى كنند در حالى كه در خرقه پوشى و سیاحت و در لفظ و عبارتشان و در آداب ظاهرى از راه و رفتارشان تنها شباهتى به صوفیان دارند و گمان مى كنند كه هر سیاهى خرماست ! و تصور مى كنند كه مشاركت در این ظواهر باعث سهیم شدن در حقایق مى گردد، هیهات ! چقدر نادان است كسى كه تفاوت بین پیه و تاول را تشخیص نمى دهد! پس اینان مورد خشم خدایند، زیرا كه خداوند جوان بیكاره را دشمن مى دارد در حالى كه آن را چیزى جز جوانى و بیكارى وادار به جهانگردى نمى كند. البته كسى كه براى حج یا عمره آن هم بدون ریا و سمعه سفر كند یا براى دیدار با استادى كه در علم و رفتارش از او پیروى مى كند، مسافرت كند از این گروه مستثناست و اكنون چنین كسى در این دیار نیست . تمام امور دینى تباه و فاسد گشته است اما تصوف به طورى كلى نابود و باطل شده است ، زیرا علوم با گذشت زمان كهنه نمى شوند و دانشمند اگر دانشمند بدى باشد، در رفتار و اخلاقش ‍ فساد خواهد داشت نه در علمش ، و عالم بى عمل خواهد بود، در حالى كه عمل غیر از علم است ، اما تصوف عبارت است از خالص كردن دل براى خدا و ناچیز شمردن هر آنچه غیر خداست و حاصل آن بر مى گردد به عمل دل و اعضاى بدن و هرگاه عمل فاسد گردید، اصل تصوف از بین رفته است و در مسافرتهاى اینان از آن جهت كه رنج بى فایده اى براى شخص دارد، فقها اختلاف نظر دارند، گاهى مى گویند: چنان سفرى ممنوع است .

ولى از نظر ما حق این است كه حكم به اباحه كنیم ، زیرا بهره ایشان نجات از غم بیكارى و بطالت به وسیله دیدن شهرهاى مختلف است و این قبیل بهره مندیها پست و بى ارزش است و نفوس كسانى كه در پى این قبیل بهره ها مى روند نیز پست است و از رنج بردن حیوان فرومایه براى بهره اى پست كه در خور او و عاید اوست باكى نیست ، زیرا او كه اذیت مى بیند، همو نیز لذت مى برد. همچنین اقتضاى فتوا، آزاد گذاشتن عوام در مباحاتى است كه سود و زیانى به حال آنها ندارد، جهانگردانى كه بدون هدف دینى و دنیوى ، در طلب تفریح محض در شهرها مى گردند مانند چهار پایانى هستند كه در صحراها رفت ، و آمد دارند. بنابراین تا وقتى كه از ایشان شرى به مردم نرسد و حال ایشان بر مردم مشتبه نشود و از موقوفاتى كه بر صوفیان وقف شده و بر آنها حرام است نخورده اند گردش ایشان اشكالى ندارد. این بود مطالب مربوط به اقسام مسافرت و نیت مسافر و فضیلت سفر.

مى گویم :

در كتاب (( من لا یحضر الفقیه )) عمرو بن ابى المقدام از امام صادق علیه السلام روایت كرده است كه آن حضرت فرمود: ((در حكمت آل داوود علیه السلام آمده است : همانا شخص عاقل نباید از وطن خود كوچ كند مگر در سه مورد: براى فراهم كردن توشه آخرت و یا تاءمین معاش و یا كسب لذت غیر حرام .))(۱۲۵)

سكونى به اسناد خود روایت كرده مى گوید: ((رسول خدا صلى اللّه علیه و اله فرمود: مسافرت كنید تا تندرست باشید و جهاد كنید تا غنیمت به دست آورید و حج به جا آورید تا بى نیاز شوید.))(۱۲۶)

جعفر بن بشیر از ابراهیم بن فضل روایت كرده است كه امام صادق علیه السلام فرمود:

((هرگاه خداوند وسیله روزى بنده اش را در سرزمینى فراهم كرده باشد. او را به آن سرزمین نیازمند مى سازد.))(۱۲۷)

باب دوم : در آداب مسافر از اول تا بازگشت و آن یازده چیز است

مى گویم :

من نیز یك مورد بر آنها افزوده ام كه خود شامل بخشى از آداب است و از جمله سفارشهاى لقمان به پسرش مى باشد، بنابراین دوازده مورد مى گردد.

اول ، آن كه پیش از هر چیز رد مظالم بدهد و قرضهایى را كه دارد ادا كند و هزینه كسانى را كه واجب النفقه او هستند فراهم كند و اگر اماناتى در دست او هست به صاحبانش بازگرداند و جز مال حلال براى خرج سفر برندارد و آن قدر خرج سفر بردارد كه به همراهانش نیز كمك كند و باید در مسافرت خوش سخن باشد و دیگران را اطعام كند و با آنان با اخلاق نیكو برخورد كند، زیرا مسافرت رازهاى درونى را ظاهر مى سازد، هر كس براى رفاقت در سفر شایسته باشد براى معاشرت در غیر سفر نیز شایسته است ، حال آن كه گروهى در وطن كسى شایستگى معاشرت را دارد در صورتى كه شایستگى همسفرى را ندارد. از این رو گفته اند: هرگاه معاشرین كسى در وطن او را تمجید كردند و همسفرانش نیز او را ستودند در شایستگى او نباید تردید كنید. مسافرت از عوامل دلتنگى است و هر كه در وقت دلتنگى خوش خلق باشد، (واقعا) خوش اخلاق است اگر نه در وقتى كه همه چیز بر وفق مراد است بدخویى كمتر معلوم مى شود. در حالى كه گفته اند: سه كس را به سبب بى قرارى نباید سرزنش كرد: روزه دار، بیمار و مسافر. كمال اخلاق مسافر در نیكى به چارواداران و كمك در حد امكان به همراهان و همراهى با بى خرجى ماندگان است . به این ترتیب كه از آنان نگذرد مگر آن كه با وسیله سوارى یا توشه راه آنان را یارى دهد و یا به سبب آنان توقف كند و با وجود این گاهى با همراهان شوخى و مزاح كند بدون آن كه ناسزا بگوید و گناهى مرتكب شود تا این كه بدین وسیله دلتنگى و سختیهاى سفر را جبران كند.

مى گویم :

از طریق شیعه روایتى در (( من لا یحضره الفقیه )) آمده است ، مى گوید: رسول خدا صلى اللّه علیه و اله فرمود: ((از بزرگوارى مرد است كه وقت رفتن به سفر، توشه راهش پاكیزه باشد.))(۱۲۸)

از امام صادق علیه السلام است كه فرمود: ((هرگاه مسافرت كردید، سفره اى همراه داشته باشید و در آن زمان با همراهان مدارا كنید.))(۱۲۹)

از نصر خادم نقل شده ، مى گوید: ((عبد صالح حضرت ابوالحسن موسى بن جعفر علیه السلام به سفره اى كه رویش حلقه هاى فلزى داشت نگاهى كرد، فرمود: این سفره را جمع كنید و به جاى آن آهنى را بگذارید، زیرا هیچ حشره اى به چیزى از آن سفره نمى تواند نزدیك شود!))(۱۳۰)

از پیامبر صلى اللّه علیه و اله نقل شده است : ((توشه مسافر آواز و شعرى است كه به سخن زشت نینجامد.))(۱۳۱)

از ابوربیع شامى نقل شده است كه : نزد امام صادق علیه السلام بودیم و خانه پر از جمعیت بود، فرمود: ((از ما نیست هر كه با هم صحبتش ‍ معاشرت خوبى و با رفیقش رفاقت خوبى نداشته باشد و با هم خوراكش به نیكى هم خوراكى نكند و با كسى كه با او خوشخو است ، خوشخو نباشد.))(۱۳۲)

از پیامبر صلى اللّه علیه و اله نقل شده است كه فرمود: ((از سنت است كه وقتى گروهى به سفر مى روند، خرج سفرشان را بپردازند كه این گواراتر است براى خودشان و بهتر است براى اخلاقشان .))(۱۳۳)

مردم در خدمت امام صادق علیه السلام راجع به جوانمردى گفتگو مى كردند، امام علیه السلام فرمود: ((شما گمان مى برید كه جوانمردى به فسق و فجور است ، همانا جوانمردى و مروت به سفره گسترده و بذل و بخشش و انتشار نیكى و اذیت نكردن دیگران است ، اما آنچه شما گمان كرده اید، بد ذاتى و تبهكارى است . سپس فرمود: جوانمردى چیست ؟ مردم گفتند: نمى دانیم ، فرمود: به خدا سوگند كه جوانمردى آن نیست كه مرد سفره اش را در آستانه منزل خود پهن كند، بلكه جوانمردى دو نوع است : یكى در غیر سفر و دیگرى در سفر اما آن كه در غیر سفر است ، عبارت است : از تلاوت قرآن و همواره در مساجد بودن و در پى حوایج برادران ایمانى رفتن و نعمتى كه بر خدمتگزارى مى بینى آن نعمت دوست را شاد و دشمن را سرافكنده مى كند. و اما جوانمردى در سفر زیادى توشه و پاك بودن و در اختیار همراهان گذاشتن آن و پس از جدایى از همسفران ، پوشیده نگاه داشتن معایب ایشان و شوخى كردن بسیار است به شرطى كه باعث خشم خداى تعالى نباشد. سپس فرمود: به خدایى كه جدم را به حق فرستاده است . خداى عز و جل به قدر مروت هر بنده اى روزى او را مى رساند، زیرا كمك الهى به قدر هزینه نازل مى شود و به مقدار سختى بلاد و مصیبت ، صبر مى رسد.))(۱۳۴)

غزالى گوید: دوم این كه همراهى براى خود انتخاب كند و به تنهایى بیرون نشود، اول همراه ، سپس راه . و باید همراهش از كسانى باشد كه بر امور دینى او را یارى كند و هرگاه چیزى از این امور را فراموش كرد به خاطر او آورد و كمك و یارى اش كند و چون یادآورى كرد بازوى او باشد، زیرا هر كسى به راه و روش دوستش مى باشد و مرد را جز به رفیقش نمى شود شناخت . پیامبر صلى اللّه علیه و اله نهى فرمود از این كه مردى به تنهایى سفر كند و فرمود: ((سه نفر باشند.))(۱۳۵)

و نیز فرمود: ((هرگاه سه تن با هم همسفر شدید یكى را فرمانده خود قرار دهید.))(۱۳۶) و ((اصحاب پیامبر صلى اللّه علیه و اله چنین رفتار مى كردند و گفتند: او فرماندهى است كه رسول خدا صلى اللّه علیه و اله تعیین كرده است و باید خوشخوترین و مدارا كننده ترین فرد از اصحاب و آن كه را زودتر از همه ایثار مى كند و در پى موافقت یاران است ، به فرماندهى انتخاب كنند.))(۱۳۷) از آن جهت نیاز به فرمانده است كه نظارت در تعیین منزلها، راه ها و مصالح سفر مختلف است ، بنابراین جز وحدت چیزى باعث نظم و جز كثرت چیزى باعث تباهى سفر نمى شود و از آن جهت منظم است كه تدبیر كننده جهان یكى است ((و اگر چند خدا بود جهان فاسد مى شد)) و هرگاه اداره كننده یكى باشد، تدبیر منظم خواهد بود و اداره كننده بیش از یكى باشد، تمام كارها چه در سفر و چه در غیر سفر، تباه مى شود. گذشته از آن كانونهاى زندگى بدون فرمانرواى عمومى - مانند فرمانرواى كشور - یا فرمانرواى خاص - مانند سرپرست منزل - نمى شود، اما در مسافرت فرمانروایى تعیین نشده است مگر این كه مسافران ، خود تعیین كنند، به این سبب تعیین فرمانده لازم است كه نظرات مختلف را هماهنگ سازد، وانگهى بر فرمانده واجب است كه جز به مصلحت مسافران نیندیشد و خود را نگهبان آنها قرار دهد؛ همان طورى كه از عبداللّه مروزى نقل كرده اند كه ابوعلى رباطى همراه او شد، ابوعلى گفت : تو فرمانده مى شوى یا من ؟ گفت : تو فرمانده باش . و او همچنان توشه خود و ابوعلى را بر دوش خویش حمل مى كرد، تا این كه شبى باران باریدن گرفت ، عبداللّه تمام شب بالاى سر رفیقش سر پا ایستاد در حالى كه عبایى را با دست گرفته بود تا باران روى سر رفیقش نریزد، پس هر چه رفیقش گفت : براى خدا، براى خدا این كار را نكن ، او مى گفت : مگر تو نگفتى كه فرمانروایى براى تو حتمى است ، پس مرا مجبور نكن و از قولت بر نگرد، تا این كه ابوعلى گفت : كاش مى مردم و نمى گفتم كه تو فرمانروایى ، پس ‍ فرمانروا شایسته است كه چنین باشد.

پیامبر صلى اللّه علیه و اله فرموده است : ((بهتر آن است كه همراهان چهار تن باشند)) و اختصاص عدد چهار از بین سایر اعداد ناگزیر فایده اى دارد و آنچه در این باره مى توان گفت این است كه هیچ مسافرى بدون وسایل نمى شود و از طرفى باید آن را حفظ كند و نیازهایى نیز دارد كه براى انجام آن باید رفت و آمد كند. در حالى كه اگر سه نفر باشند، كسى كه به دنبال حاجت مى رود یك نفر است كه بدون همراه باید رفت و آمد كند، در آن صورت به سبب نداشتن همراهى كه با او ماءنوس شود بدون خطر و دلتنگى نخواهد بود و اگر دو نفر به دنبال آن حاجت مى رود، نگهبان وسایل یك تن خواهد بود. او نیز بدون خطر و نگرانى نمى شود پس در این صورت با كمتر از چهار تن مقصود حاصل نمى شود و بیش از چهار تن هم یك رابطه هماهنگ نمى توانند داشته باشند، در نتیجه بین آنها توافق حاصل مى شود، زیرا نفر پنجم پس از رفع حاجت ، زاید مى ماند و كسى كه نیازى به او نباشد مورد توجه نخواهد بود و همراهى با او به تمام و كمال نمى رسد. آرى ، فزونى همراهان فایده ایمنى از موارد ترس را دارد ولى چهار تن براى همراهى خصوصى بهتر است نه مسافرت جمعى و عمومى ، چه بسا همراهى كه با وجود همراهان زیاد، حرف نمى زند و تا پایان راه به دلیل این كه نیازى به او نبوده با او رابطه اى بر قرار نمى شود.

مى گویم :

از طریق شیعه نیز در این رابطه روایتى است از پیامبر صلى اللّه علیه و اله در كتاب (( من لا یحضره الفقیه )) كه مى فرماید: ((اول همراه سپس ‍ مسافرت .))(۱۳۸)

از امام صادق علیه السلام است كه ((رسول خدا صلى اللّه علیه و اله فرمود: آیا به بدترین مردم ، شما را آگاه نسازم ؟ عرض كردند: چرا یا رسول اللّه ، فرمود: بدترین مردم كسى است كه به تنهایى به سفر رود، از كمك به دیگران خوددارى كند و بنده اش را كتك بزند.))(۱۳۹)

و از امام كاظم علیه السلام است كه فرمود: ((در سفارش رسول خدا صلى اللّه علیه و اله به على علیه السلام آمده است : به تنهایى مسافرت نكن ، زیرا شیطان همراه شخص تنهاست ولى از دو تن دور است . یا على ! مرد اگر تنها مسافرت كند، گمراه است و اگر دو نفر باشند هر دو گمراهند، و سه تن - بعضى نقل كرده اند - مسافرند.))(۱۴۰)

از آن حضرت نقل است كه فرمود: ((رسول خدا صلى اللّه علیه و اله سه كس را لعنت ، كرده است :

كسى كه تنها توشه خود را بخورد و كسى را كه تنها در خانه اى بخوابد و كسى را كه تنها در دشتى سفر كند.))(۱۴۱)

از اسماعیل بن جابر نقل شده كه مى گوید: ((در مكه خدمت امام صادق علیه السلام بودم ناگاه مردى از مدینه به حضور امام رسید، فرمود: چه كسى همراهت بود؟ عرض كرد: كسى همراهم نبود، امام صادق علیه السلام فرمود: اما اگر همراهى داشتى من ادب تو را مى ستودم . سپس فرمود: یك نفر شیطان است و دو تن دو شیطان است و سه تن همدم و چهار نفر همراهند.))(۱۴۲)

از پیامبر صلى اللّه علیه و اله نقل شده است كه فرمود: ((محبوبترین یاران در نزد خداى تعالى چهار تن هستند و هیچ گروهى از هفت بیشتر نشد، مگر غوغایش افزون گشت .))(۱۴۳)

از آن حضرت است كه فرمود: ((هیچ دو نفرى با هم معاشرت نكردند مگر آن كه هر كدام كه بیشتر با همراهش مدارا مى كرد، نزد خدا اجر بیشترى یافت و محبوبتر شد.))(۱۴۴)

از امیرالمؤ منین علیه السلام است كه فرمود: ((با كسى كه در تو فضیلتى نسبت به خود نمى بیند و همچنین تو نیز در او فضیلتى نسبت به خود نمى بینى ، هرگز در سفر همراهى نكن .))(۱۴۵)

از امام باقر علیه السلام است كه فرمود: ((هرگاه معاشرت مى كنى با مثل خودت معاشرت كن و مبادا با كسى معاشرت كنى كه عهده دار مخارج تو باشد، زیرا این كار باعث ذلت مؤ منان است .))(۱۴۶)

از امام صادق علیه السلام نقل است كه فرمود: ((با كسى معاشرت كن كه باعث افتخار و زینت تو باشد و با كسى كه تو باعث افتخار او باشى معاشرت نكن .))(۱۴۷)

از شهاب بن عبدریه نقل شده كه مى گوید: ((به امام صادق علیه السلام عرض كردم : شما از حال من آگاهید و از دست و دل بازى و بذل و بخششم به برادران دینى ام اطلاع دارید، آیا مى توانم با جمعى از آنها در راه مكه همراه باشم و بر آنها بذل و بخشش كنم ؟ فرمود :اى شهاب ، این كار را نكن ، اگر تو امكاناتى كه دارى در اختیار آنها قرار دهى و آنها زیاده خرجى كنند، به ایشان ستم كرده اى و هرگاه خوددارى كنند آنها را خوار ساخته اى ، پس با امثال خودت همسفر شو.))(۱۴۸)

از آن حضرت است كه فرمود: ((حق مسافر، آن است كه اگر مریض شد برادران همسفرش تا سه روز برایش توقف كنند.))(۱۴۹)

در كتاب مكارم از پیامبر صلى اللّه علیه و اله نقل شده است كه فرمود: ((بزرگ یك گروه در سفر، خدمتگزار آنهاست .))(۱۵۰)

و از آن حضرت نقل شده است : ((كه در سفرى به اصحابش دستور داد تا گوسفندى را سر ببرند، مردى از آنها گفت




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 


  • تعداد صفحات :6
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6