تبلیغات
The Articles - چگونه یک مقاله علمی بنویسیم.
prepared:by Mansoor Faryadi

چگونه یک مقاله علمی بنویسیم.

نویسنده :منصور فریادی
تاریخ:جمعه 26 خرداد 1391-11:05 ب.ظ


مراحل مقدماتی گزارش پژوهشی

موضوع یا عنوان مقاله

عنوان، مفهوم اصلی مقاله را نشان می‏دهد و باید به طور خلاصه، مضمون اصلی پژوهش را نشان دهد.

عنوان مقاله باید جذاب باشد، یعنی به گونه‏ای انتخاب شود كه نظر خوانندگان را كه معمولاً ابتدا فهرست عناوین مندرج در یك مجله علمی را می‏خوانند به خود جلب نماید. همچنین عنوان باید كوتاه و گویا و تنها بیانگر متغیرهای اصلی پژوهش باشد. تعداد كلمات در عنوان را حداكثر دوازده واژه بیان كرده‏اند. (سیف، 1375، ص 12).



نام مؤلف یا مؤلفان و سازمان وابسته

بعد از عنوان پژوهش، نام مؤلف یا مؤلفان ذكر می‏شود و در سطر زیر آن، نام دانشگاه یا مؤسسه كه هر یك از مؤلفان در آن مشغول به كارند، می‏آید. اگر پژوهش به وسیله دو یا چند نفر انجام بگیرد و همه آنها به یك دانشگاه یا مؤسسه وابسته باشند، نام مؤسسه یك‏بار، آن هم به دنبال نام مؤلفان ذكر می‏شود. اما اگر هر یك از مؤلفان به سازمان خاصی وابسته باشند، باید بعد از نام هر یك از آنان، بلافاصله نام مؤسسه‏ای كه به آن وابسته‏اند، ذكر شود. ترتیب قرار گرفتن نام مؤلفان به دنبال یكدیگر، معمولاً متناسب با میزان مشاركت آنان در انجام پژوهش است؛ اما اگر میزان مشاركت همه افراد در اجرای پژوهش یكسان باشد، اسامی آنان به ترتیب حروف الفبا در دنبال هم قرار می‏گیرد. (هومن، 1378، ص 84).



چكیده

چكیده، خلاصه جامعی از محتوای یك گزارش پژوهشی است كه همه مراحل و اجرای اصلی پژوهش را در خود دارد. هدف‏ها، پرسش‏ها، روش‏ها، یافته‏ها و نتایج پژوهش، به اختصار، در چكیده آورده می‏شود. در متنِ چكیده باید از ذكر هرگونه توضیح اضافی خودداری شود. مطالب چكیده باید فقط به صورت گزارش (بدون ارزشیابی و نقد) از زبان خود پژوهشگر (نه نقل قول) به صورت فعل ماضی تهیه شود.

چكیده در حقیقت بخشی كامل، جامع و مستقل از اصل گزارش در نظر گرفته می‏شود و نباید پیش از انجام گزارش، پژوهش تهیه شود. طول چكیده برای مقاله، بستگی به روش‏های خاص هر مجله دارد و معمولاً بین صد تا 150كلمه پیشنهاد شده است.



واژگان كلیدی

معمولاً در انتهای چكیده، واژگان كلیدی پژوهش را بیان می‏كنند تا به خواننده كمك كنند، پس از خواندن چكیده و آشنایی اجمالی با روند تحقیق، بفهمد چه مفاهیم و موضوعاتی در این مقاله مورد توجه قرار گرفته است. معمولاً با توجه به حجم و محتوای مقاله، پنج تا هفت واژه كلیدی در هر مقاله بیان می‏شود. (سرمد، 1379، ص 321).


ساختار مقاله مبتنی بر پژوهش میدانی

روش‏ها و اصول كلی ناظر بر گزارش فعالیت پژوهشی شاخه‏های علوم، تقریبا به طور خاصی به كار می‏روند كه همگی متكی بر «روش علمی»(9) است. انجمن روان شناسان (APA) به منظور تسهیل در امر انتقال روش نتایج پژوهش، الگوی استاندارد شده‏ای را در اختیار مؤلفان قرار داده تا در موقع تهیه گزارش پژوهشی خود، آن اصول را به كار گیرند و تقریبا همه مجله‏های معتبر علوم انسانی در تهیه و تنظیم نوشته‏های پژوهش خود از آنها پیروی می‏كنند. (هومن،1378،ص 10) كه در زیر به اختصار به مراحل آن اشاره می‏گردد.


مقدمه

هر مقاله علمی با یك مقدمه شروع می‏شود و آن، خلاصه‏ای از فصل اول و دوم پایان نامه‏ها و رساله‏هاست كه به طور مختصر به بیان كلیات تحقیق و بررسی مختصری از پیشینه آن می‏پردازد؛ بنابراین در مقدمه مقاله مسئله تحقیق و ضرورت انجام آن و اهداف آن از نظر بنیادی و كاربردی به صورت مختصر بیان می‏گردد و سپس به بررسی سوابق پژوهشی كه به طور مستقیم به موضوع تحقیق مرتبط است، پرداخته می‏شود. مقدمه باید یك منطق اساسی را در تحقیق بیان كند و به خواننده نشان دهد كه چرا این تحقیق ادامه منطقی گزارش‏های پیشین است. در این بخش پس از نتیجه‏گیری از پژوهش‏های بررسی شده، محقق باید پرسش‏های پژوهش خود را به صورت استفهامی بیان كرده و به تعریف متغیرهای تحقیق به صورت عملیاتی بپردازد. (هومن، 1378، ص 87).


روش

هدف اساسی از بیان روش آن است كه به گونه‏ای دقیق، چگونگی انجام پژوهش، گزارش گردد تا خواننده بتواند آن را تكرار نماید و همچنین درباره اعتبار نتایج داوری كند؛ بنابراین مؤلف باید همه مراحل اجرا، از جمله آزمودنی‏ها، ابزارهای پژوهش، طرح پژوهش، روش اجرا و روش تحلیل داده‏ها را بیان كند.


نتایج

در این بخش، توصیف كلامیِ مختصر و مفیدی از آنچه به دست آمده‏است، ارائه می‏شود. این توصیف كلامی با اطلاعات آماری مورد استفاده، كامل می‏شود و بهترین روش آن است كه داده‏ها از طریق شكل و نمودار یا جدول، نمایش داده شوند. ساختار بخش نتایج، معمولاً مبتنی بر ترتیب منطقی پرسش‏ها یا فرضیه‏ها و نیز وابسته به تأیید شده بودن یا تأیید نشده بودن فرضیه‏هاست. ترتیب بیان نتایج نیز یا برحسب ترتیب تنطیم سؤال‏ها یا فرضیه‏های آنهااست، (سیف، 1375، ص 30) یا برحسب اهمیت آنها. روش متداولِ بیان نتایج، آن است كه ابتدا مهم‏ترین و جالب‏ترین یافته‏ها و سپس به ترتیب، یافته‏های كم اهمیت‏تر ارائه می‏شود. (هومن، 1378، ص 90).



ساختار مقاله مبتنی بر پژوهش توصیفی

اصول به كارگرفته شده در پژوهش‏های توصیفی باتوجه به روش‏های به كارگرفته شده، با اصول پژوهش‏های میدانی، مقداری متفاوت است. هر چند این اصول ممكن است با توجه به موضوع‏های مختلف تحقیقی و رشته‏های مختلف، تغییر نماید، ساختار كلی‏ای كه تقریبا همه پژوهش‏های توصیفی باید در قالب آن درآیند، به شرح زیر است.


مقدمه

آنچه در مقدمه یك مقاله تحقیق كتابخانه‏ای قرارمی‏گیرد - همانند تحقیفات میدانی - كلیاتی است كه محقق باید قبل از شروع بحث، آن را برای خواننده روشن نماید؛ مانند تعریف و بیان مسئله تحقیق، تبیین ضرورت انجام آن و اهدافی كه این تحقیق به دنبال دارد. همچنین محقق باید خلاصه‏ای از سابقه بحث را - كه به طور مستقیم مرتبط با موضوع است - بیان كند و در نهایت توضیح دهد كه این مقاله به دنبال كشف یا به دست‏آوردن چه مسئله‏ای است؛ به عبارتی، مجهولات یا سؤال‏های مورد نظر چیست كه این مقاله درصدد بیان آنهااست.


طرح بحث (متن)

در این بخش، مؤلف وارد اصل مسئله می‏شود. در اینجا باید با توجه به موضوعی كه مقاله در پی تحقیق آن است، عناوین فرعی‏تر از هم متمایز گردند. محقق در تبیین این قسمت از بحث، باید اصول مهم قواعد محتوایی مقاله را مورد توجه قراردهد و سعی كند آنها را مراعات نماید؛ اصولی مانند: منطقی و مستدل بودن، منظم و منسجم‏بودن، تناسب بحث با عنوان اصلی، ارتباط منطقی بین عناوین فرعی‏تر در مسئله، خلاقیت و نوآوری در محتوا، اجتناب از كلی‏گویی، مستندبودن بحث به نظریه‏های علمی و دینی، جلوگیری از حاشیه‏روی افراطی كه به انحراف بحث از مسیر اصلی می‏انجامد و موجب خستگی خواننده می‏شود و همچنین پرهیز از خلاصه‏گویی و موجزگویی تفریطی كه به ابهام در فهم می‏انجامد، رعایت امانت حقوق مؤلفان، اجتناب از استناددادن به صورت افراطی، توجه‏داشتن به ابعاد مختلف مسئله و امثال اینها.


نتیجه ‏گیری

در این قسمت محقق باید به نتیجه معقول، منطقی و مستدل برسد. نداشتن تعصب و سوگیری غیرمنصفانه در نتیجه‏گیری، ارتباط‏دادن نتایج با مباحث مطرح شده در پیشینه، ارائه راهبردها و پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده، مشخص‏كردن نقش نتایج در پیشبرد علوم بنیادی و كاربردی و امثال آن، از جمله مواردی است كه محقق باید به آنهاتوجه داشته باشد.

ارجاعات

اعتبار یك گزارش پژوهشی علاوه بر صحت و دقت داده‏ها و استدلال حاصل از آنها، به منابع و مراجعی است كه از اطلاعات آنها در پژوهش استفاده شده است. ارجاعات از موارد مهم ساختار یك مقاله علمی است، به وسیله آن، چگونگی استفاده از اندیشه‏های دیگران را به خواننده معرفی می‏نماید. در این قسمت به دو بحث مهم ارجاعات اشاره می‏شود كه یكی شیوه ارجاع دادن در متن است و دیگری شیوه ذكر منابع در پایان مقاله.


ارجاعات در متن

نخستین چیزی كه درباره استناددادن در متن باید مشخص بشود، این است كه: چه چیزی باید مستند گردد؟ مك برنی(23) (1990) موارد استنادآوردن را به شرح زیر بیان داشته‏ است:

  • باید اندیشه‏هایی را كه به دیگران تعلق دارند، مشخص كرد و با ذكر مأخذ نشان داد كه از آنِ چه كسانی می‏باشند (امانت‏داری)؛
  • هر زمان كه افكار و اندیشه‏هایی با چهارچوب فكری كسان دیگری همخوانی دارند، موارد را باید با ذكر منبع مشخص كرد؛
  • هر زمان كه نظریه، روش یا داده‏ای موردبحث قرار می‏گیرد، منبع آن را باید ذكركرد تا اگر خواننده خواست اطلاعات بیشتری درباره آن كسب كند، بتواند به آن مراجعه كند؛
  • باید نقل قول‏هایی را كه از یك متن به صورت مستقیم و بدون دخل و تصرف، داخل گیومه آورده می‏شود، مستند ساخت. (مك برنی 1990، به نقل از سیف، 1375، ص 39).

بنابراین اطلاعاتی كه برای خوانندگان، اطلاعات عمومی به حساب می‏آیند، لازم نیست مستند شوند. نویسنده، تنها در صورتی می‏تواند به آثار خود ارجاع، دهد كه این ارجاع برای مطالعه بیشتر باشد و نقل از خود، معنا ندارد. همچنین در استنادكردن، حتی‏الامكان باید به منبع مستقیم یا ترجمه آن استناد كرد. تنها زمانی به منابع دیگران استناد می‏شود كه محقق دسترسی مستقیم به اصل اثر را نداشته باشد كه در آن صورت باید مشخص كرد كه آن مطلب از یك منبع دست دوم گرفته شده است. (سیف، 1375، ص 40).


شیوه ارجاع در متن

هرگاه در متنِ مقاله مطلبی از یك كتاب یا مجله یا.. به صورت مستقیم یا غیر مستقیم، نقل شود، باید پس از بیان مطلب، آن را مستند ساخت. این مستندسازی شیوه‏های مختلفی دارد كه در اینجا به بخش‏هایی از آن اشاره می‏شود.

در استناد، نام مؤلف و صاحب اثر، بدون القاب «آقا»، «خانم»، «استاد»، «دكتر»، «پروفسور»،آورده می‏شود، مگر در جایی كه لقب جزو نام مشخص شده باشد(24)، مانند خواجه نصیرالدین طوسی. (دهنوی، 1377، ص 89).


یك اثر با یك مؤلف:

پس از آوردن متن، داخل پرانتز: نام مؤلف، تاریخ انتشار، شماره صفحه به ترتیب می‏آید و پس از آن، نقطه آورده می‏شود؛ مانند: (منطقی، 1382، ص 27).


یك اثر با بیش از یك مؤلف:

اگر تألیف دارای دو یا سه مؤلف باشد، نام آنها به ترتیب ذكر شده در اثر، به همراه سال انتشار و شماره صفحه می‏آید؛ ولی در آثار با بیش از سه مؤلف، نام اولین مؤلف ذكر می‏شود و به دنبال آن عبارتِ «و همكاران» و سپس سال انتشار و شماره صفحه می‏آید؛ مانند: (سرمد، بازرگان و حجازی، 1379، ص 50) یا (نوربخش و همكاران، 1346، ص 75).


آثار با نام سازمان‏ها و نهادها:

در صورتی كه آثار به نام شركت‏ها، انجمن‏ها، مؤسسات، ادارات و مانند اینها انتشار یابند، در استنادكردن، به جای نام مؤلف، نام سازمان می‏آید؛ مانند: (فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی، 1382، ص 34).


دو یا چند اثر یك مؤلف:

هرگاه به دو یا چند اثر مهم اشاره شود، همه آنها در داخل پرانتز، و به ترتیب تاریخ نشر پشت سرهم می‏آیند؛ مانند: (والاس، 1980، ص 15؛ 1988، ص 27؛ 1990، ص 5). و اگر چند اثر یك مؤلف در یك سال منتشر شده باشد، آثار مختلف او با حروف الفبا از هم متمایز می‏گردند؛ مانند: (احمدی، 1365الف، ص22؛ 1365ب، ص 16).


زیرنویس (پاورقی) توضیحی

توضیحات اضافی، یا توضیح اصطلاحاتی را كه نویسنده برای حفظ انسجام متن نمی‏تواند آن را در متن بیاورد، می‏توان در زیر صفحه با مشخص‏كردن شماره آنها بیان كرد. نكته قابل توجه اینكه، این توضیحات باید حتی‏الامكان خلاصه ذكر شوند و نباید تكرار مطالب متن باشند.

در ترجمه متون توضیحاتی كه مؤلف در زیرنویس آورده، باید عینا ترجمه شود و در صورتی كه مترجم برای بیان اصطلاح یا تبیین مطلبی توضیحی را ضروری ببیند، می‏تواند آن را در پاورقی ذكركند و در جلوی آن لفظ «مترجم» را -برای متمایز ساختن آن از توضیحات


معادل‏ها

كلمه‏های بیگانه در داخل متن حتما باید به فارسی نوشته شود و صورت خارجی آنها در پاورقی ذكر گردد و این، منحصر به اصطلاحات تخصصی یا اسامی اشخاص است. چنانچه در موارد خاصی لازم باشد كه صورت خارجی آنها در داخل متن بیاید، باید آنها را مقابل صورت فارسی در داخل پرانتز نوشت. (غلامحسین‏زاده، 1372، ص 17).

نكته قابل‏توجه در استناد دادن معادل‏ها این است كه اولاً در هر متن یا مقاله یا كتاب، فقط یك بار معادل انگلیسی آنها آورده می‏شود؛ ثانیا معادل‏های بكار گرفته شده باید یكنواخت باشند. و در صورت آوردن معادل‏های دیگر، مثل فرانسه، آلمانی، و... باید، در متن توضیحی درباره آن داده شود. در نوشتن اسامی اشخاص، ابتدا نام بزرگ، سپس حرف اول نام كوچك او با حروف بزرگ نوشته می‏شود مانند C،Jung .

ارجاع در منابع

محقق باید در پایان مقاله فهرستی از منابع و مراجعی كه در متن به آنها استناد كرده است، به ترتیب حروف الفبای نام خانوادگی در منابع فارسی (عربی یا انگلیسی در صورت استفاده) بیاورد. مقصود از فهرست منابع، به دست دادنِ صورت دقیق و كامل همه مراجعی است كه در متن مقاله به آنها استناد شده‏است. هدف از ارائه این فهرست، نشان دادن میزان تلاش پژوهشگر در بررسی و استفاده از منابع گوناگون، احترام به حقوق سایر نویسندگان و مؤلفان و نیز راحتی دستیابی خواننده به منابع موردنظر است؛ علاوه براینكه تمامی مراجع و مآخذی كه در متن به آنها استناد شده، باید در فهرست منابع آورده شود، پس در بخش منابع، فقط منابعی آورده می‏شود كه در متن به آنها استناد شده است.

در ذكر هر منبع، حداقل پنج دسته اطلاعات، ضروری به نظر می‏رسند كه در همه ارجاعات مشترك‏اند:

1. نام مؤلف یا مؤلفان؛ 2. تاریخ انتشار اثر؛ 3.عنوان اثر؛ 4. نام شهر(ایالت)؛ 5. نام ناشر.

جداسازی این اطلاعات از هم با نقطه (.) و جداسازی اجزای مختلف هر یك از آنها با ویرگول (،) صورت می‏گیرد.



ارجاع كتاب در منابع

  • در ارجاع كتاب با یك مؤلف، اطلاعات ضروری ذكر شده در بالا ذكر می‏شود، در صورتی كه اثر تجدیدچاپ شده‏باشد، پس از عنوانِ كتاب، شماره چاپ آن می‏آید.

در ارجاعات انگلیسی در صورتی كه چاپ جدید مجددا ویرایش شده‏باشد، علامتِ ای‏دی (ed) با شماره ویرایش(25) آن، داخل پرانتز آورده می‏شود، مانند:

.Wadsworth:CA،Belmont.An introduction to the history of psychology (2nded).(1993) .R .B،Hergenhahn

  • در ارجاع منابع دارای دو مؤلف یا بیشتر، اسامی مؤلفان به ترتیبِ نامِ ذكرشده در كتاب، ذكر می‏شود و بین نام‏خانوادگی و نام آنها ویرگول و بین اسامی مؤلفان نقطه ویرگول (؛) می‏آید؛ مانند:

سرمد،زهره؛ بازرگان،عباس و حجازی، زهره(1379). روش‏های تحقیق در علوم رفتاری (چاپ سوم). تهران: نشر آگاه.

  • در معرفی كتاب‏های ترجمه شده، پس از ذكر نام مؤلف و تاریخ اثر، نام مترجم و تاریخ انتشار ترجمه ذكر می‏شود. در آثاری كه تاریخ نشرشان مشخص نیست، داخل پرانتز به جای تاریخ نشر، علامت سؤال (؟) می‏آید؛ مانند:

صدرالدین شیرازی، محمد(1375). شواهد الربوبیه، ترجمه جواد مصلح. چاپ دوم، تهران: انتشارات سروش.

  • در معرفی كتاب‏هایی كه با عنوان سازمان‏ها یا نهادها منتشر شده‏اند، به جای نام اشخاص، نام مراكز ذكر می‏شوند: مركز اسناد و مدارك علمی، وزارت آموزش و پرورش، (1362). واژه‏نامه آموزش و پرورش: فارسی - انگلیسی، انگلیسی - فارسی. تهران. نشر مؤلف.
  • كتاب‏هایی كه به جای مؤلف، ویراستاری یا به صورت مجموعه مقالاتی بوده كه به وسیله افراد مختلف نوشته شده‏است؛ اما یك یا چند نفر آنها را گردآوری كرده‏اند، بدین صورت می‏آیند:

شفیع‏آبادی، عبداللّه‏ (گردآورنده)، (1374). مجموعه مقالات اولین سمینار راهنمایی و مشاوره. تهران. انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

ارجاع مقاله در منابع

برای ارجاع به مقاله‏هایی كه در مجله‏های علمی-تخصصی به چاپ می‏رسند، ابتدا نام مؤلف یا مؤلفان، پس از آن، تاریخ انتشار اثر، بعد عنوان مقاله، و به دنبال آن، نام مجله و شماره آن ذكر می‏شود، سپس شماره صفحات آن مقاله در آن مجله با حروف مخفف صص در فارسی و pp در انگلیسی آورده می‏شود.


ارجاع پایان‏نامه و رساله در منابع

در ارجاع رساله‏ها و پایان‏نامه‏ها، پس از ذكر عنوان، باید ذكرشود كه آن منبع پایان‏نامه كارشناسی ارشد یا رساله دكترا و به صورت چاپ نشده، است؛ سپس باید نام دانشگاهی را كه مؤلف در آن فارغ‏التحصیل شده‏است، آورد:

ایزدپناه، عباس (1371). مبانی معرفتی مشّاء و اهل عرفان، پایان‏نامه كارشناسی ارشد، چاپ نشده دانشگاه قم.


ارجاع از یك روزنامه در منابع

در معرفی مقاله‏هایی كه در خبرنامه‏ها و روزنامه‏ها به چاپ می‏رسد، یا استنادهایی كه از متن سخنرانی اشخاص در یك روزنامه آورده می‏شود، همانند ارجاع مقاله در مجله، تمام اطلاعات ضروری را آورده سپس سال انتشار، روز و ماه، نام روزنامه و شماره صفحه را ذكر می‏كند. مانند:

محقق كجیدی، محمدكاظم (1375، 21مهر)، موانع ساختاری توسعه بخش كشاورزی، روزنامه كیهان، ص6.


ارجاع فرهنگ‏نامه و دائره‏المعارف در منابع

در ارجاع دائره‏المعارف‏ها نام سرپرست آورده شده و سپس بقیه اطلاعات ضروری، همانند كتاب به ترتیب می‏آید؛ مانند:

بجنوردی، سیدكاظم و همكاران (1377)، دائره‏المعارف بزرگ اسلامی (چاپ دوم)، تهران: مركز دائره‏المعارف بزرگ اسلامی.


ارجاع كنفرانس‏ها، سمینارها و گزارش‏ها

ارائه گزارش از همایش‏ها و سمینارها باید به شكل زیر بیان گردد: (سلطانی، 1363، ص19).

همایش بین‏المللی نقش دین در بهداشت و روان (1380). چكیده مقالات اولین همایش بین المللی نقش دین در بهداشت روان، تهران: دانشگاه علوم پزشكی ایران.


نقل منابع الكترونیكی (اینترنت)

امروزه نقل از منابع اینترنتی یكی از منابع ارجاع است كه در ذكر آن، اطلاعات ضروری به ترتیب زیر بیان می‏گردد (ترابیان، 1987، ترجمه قنبری، 1380).

بارلو، جان پی (1996). درخت یوشع می‏لرزد، در مجله CORE (روی خط اینترنت)، ج8، ش 1، (1992)، نقل شده تاریخ 25 مارس 1996، قابل دسترسی در:

Corel.08.g2.:pub/Zines/CORE-Zine File:Ptp.etext.org Directory



آیین نگارش

چنان‏كه بیان شد، محقق باید ابعاد سه گانه محتوایی، ساختاری و نگارشی مقاله را مورد توجه قرار دهد. آنچه تاكنون بیان شد، خلاصه‏ای از اصول محتوایی و ساختاری یك مقاله علمی بود. اكنون به بررسی اصول كلی آیین نگارش كه رعایت آن در تحریر مقاله علمی ضروری به نظر می‏رسد، می‏پردازیم.

الف) متن علمی تا حدّ ممكن باید مختصر و مفید باشد. به همین جهت لازم است از آوردن نقل قول‏های غیرضروری و حجم‏افزا، تفنن‏های شاعرانه و ذوقی، بیان‏های عاطفی واحساسی و گزافه‏نویسی اجتناب شود.

ب) از آوردن عبارت‏های مبهم، مغلق و پیچیده و واژه‏های نامأنوس باید احتراز گردد.

ج) باید از ذكر بندهای طولانی و جمله‏های بلند خودداری شود.

د) مطالب باید ساده، روان، جذاب و به گونه‏ای صریح و روشن بیان گردد.

ر) در نقل مطالب، ضروری است امانت‏داری را با ذكر مشخصات دقیق منبع رعایت نمود. هر چند در این باب نباید به دام افراط و تفریط - كه حمل بر فضل فروشی یا سهل‏انگاری است- افتاد.

ش) هر بخش از نوشته كه شامل یك اندیشه و مطلب خاصی است، باید در یك بند (پاراگراف) آورده شود.

ص) باید از به كاربردن كلمات مترادف به جهت افزایش حجم اجتناب شود.

ط) باید از به كاربردن افراطی حروف اضافه و حروف ربط در متن پرهیز گردد.

ع) باید از به كاربردن تعبیرهای نامناسب و عامیانه و استعمال الفاظ ناروا، ركیك و غیراخلاقی احتراز شود.



تایپ مقاله

امروزه تقریبا اكثر مجلات علمی، مقالات خود را به صورت تایپ شده می‏پذیرند، بدین روی و برای تكمیل شدن بحث، برای آشنایی مؤلفان محترم، برخی از اصول تایپ، بیان می‏گردد.

الف) عنوان مقاله در وسط سطر و با فاصله چهار سانتی‏متر از بالا با قلم یاقوت، شماره شانزده تایپ می‏گردد.

ب) نام مؤلف در زیر عنوان و در وسط سطر و با فاصله 5/1 سانتی متر، با قلم ترافیك، شماره ده تایپ می‏شود.

ج) رتبه علمی و محل خدمت مؤلف یا مؤلفان با علامت ستاره () یا شماره در پاورقی همان صفحه و با قلم لوتوس نازك شماره دوازده كه متناسب با قلم پاورقی است، تایپ می‏گردد.

د) عناوین فرعی مقاله با شماره‏های تفكیك‏كننده مانند: 1.، 2.، 3.، و...، با قلم لوتوس سیاه، شماره چهارده تایپ می‏گردد.

ر) عناوین فرعی‏تر با شماره‏های تفكیك كننده 1.1، 2.1 و... با قلم لوتوس سیاه، شماره سیزده تایپ می‏گردد.

س) متن مقاله با قلم لوتوس نازك، شماره چهارده تایپ شده و ابتدای هر پاراگراف یا بند با كمی تورفتگی (اشپون) با فاصله 5/0 سانتی متر آغاز می‏گردد.

ص) فاصله بین سطرهای متن 5/1 سانتی متر و فاصله آنها از عنوان‏های فرعی دو سانتی متر است.

ط) فاصله حاشیه صفحه‏ها از هر طرف دو سانتی متر و از بالا و پایین نیز دو سانتی متر است و فاصله آخرین سطر با پاورقی یك سانتی متر است.

ع) نقل قول‏های مستقیم در داخل گیومه با قلم لوتوس نازك، شماره دوازده تایپ می‏گردد.

ف) شماره صفحات در گوشه سمت چپ و بالای صفحه تایپ می‏گردد.

ق) مقاله فقط بر یك طرف صفحه تایپ می‏شود.

ك) باید در تایپ مقاله از به كاربردن قلم‏های متنوع و متفاوت اجتناب شود.

ل) قلم انگلیسی لازم برای تایپ پاورقی، Times Mediumبا شماره هشت است و همین قلم برای انگلیسی در متن و منابع با شماره ده استفاده می‏شود.



ویرایش متن

ویرایش متن بر عهده ویراستار است كه باید طبق قوانین مربوط به نشر و ضوابط علمی صورت دهد. هرچند ویرایش، وظیفه محقق نیست، برای آشنایی محققان، به توضیحی اجمالی در این رابطه می‏پردازیم:

هر اثر تحقیقی دو نوع ویرایش می‏شود: ویرایش فنی و ویرایش محتوایی.



ویرایش فنی

در ویرایش فنی مسائلی از قبیل به دست دادن ضبط لاتینی نام‏ها یا معادل فرنگی اصطلاحات فنی، تعیین محل تصاویر، اشكال و جدول‏ها، مراعات شیوه مناسب برای معرفی مشخصات كتاب‏شناسی، تهیه فهرست مندرجات، فهرست تفصیلی، واژه‏نامه، فهارس دیگر، تنظیم صفحه عنوان و صفحه حقوق، اعراب گذاری‏های لازم، تبدیل مقیاس‏ها و سنوات، توضیح لازم برای برخی از اصطلاحات، معرفی اجمالی بعضی از اعلام در صورت نیاز انجام می‏شود.


ویرایش محتوایی

هر نوع كاستی و نادرستی نحوی و زبانی در این ویرایش اصلاح می‏شود. اگر اثر تحقیقی، متن تصحیح شده باشد، به بدخوانی‏های مصحح توجه و با مراجعه به منابع - در صورت همكاری مصحح و در اختیار قرار دادن منابع- از درستی واعتبار توضیحات و تعلیقات وی اطمینان حاصل می‏شود. در مورد آثار ترجمه شده مطابقت تمام وكمال ترجمه با متن اصلی لازم است (دهنوی، 1377، ص 100).


پیوست‏ها

اگر مقاله علمی دارای مطالبی باشد كه در گزارش پژوهش علمی ضروری نیست، مؤلف آن را در پیوست‏ها، ضمیمه مقاله می‏نماید. به‏طور كلی آنچه پرسشنامه را در درك، ارزشیابی و تكرار پژوهش یاری می‏كند، مانند نسخه كاملی از آزمون‏ها یا پرسش نامه‏های چاپ نشده و شاخص‏های آماری آنهاو...، می‏تواند در پیوست آورده شود.

در این بخش، برخی از پیوست‏های مربوط به این مقاله آورده شده است:

1.8.فرم ارزیابی مقاله مربوط به تحقیقات میدانی (شماره 1). 2.8.فرم ارزیابی مقاله مربوط به تحقیقات كتابخانه‏ای (شماره 2). 3.8.فرم ارزیابی مقاله مربوط به ترجمه (شماره 3). 4.8.نشانه‏های ویراستاری.

2. محققان برای آشنایی با ملاك‏های محتوایی و ساختاری، به فرم های ارزیابی مقالات مراجعه فرمایند.

3. Theory

4. Explanation .

5. Research.

6 .Methodology.

7 .Abstract.

8 .Key Words.

9.Scientific Method.

10.Introduction.

11.Method.

12. Subjects.

13.Instruments .

14.Research Design.

15 . Procedure

16.Data Analysis.

17 . results.

18.Discussion.

19.Interpretation .

20.Conclusion.

21.Referrals.

22. Citation.


24. راه تشخیص آن در كتاب فهرست مستند «اسامی مشاهیر و مؤلفان» اثر كتابخانه ملی آمده است.

25. Edition.


چهارچوب مقاله و قواعد مقاله نویسی

تحقیق و پژوهش از اهمیت ویژه ای برخوردار است و به جرات میتوان گفت كه همه پبشرفت های علمی صنعتی پژوهشی تكنولوژی و جامعه شناسی بر پایه تحقیق و پژوهش استوار است. اصلی ترین و مهمترین شیوه ارائه نتایج یك مطالعه و تحقیق، تهیه مقاله پژوهشی است و محققی در صحنه تولید وانتشار علمی موفق است كه بتواند نتایج پژوهش خود را در مجلات معتبر پژوهشی به چاپ برساند. از آنجا كه نوشتن صحیح و مناسب یك مقاله یك ركن اساسی برای چاپ مقالات علمی میباشد، در اینجا سعی شده است كه به بررسی روش های صحیح نگارش مقالات پژوهشی پرداخته شود. به طور كلی هر مقاله پژوهشی شامل اجزای اصلی زیر است:

  • عنوان
  • نام نویسنده یا نویسندگان
  • اطلاعات تماس
  • چكیده
  • واژگان كلیدی
  • مقدمه
  • مبانی نظری تحقیق
  • روش تحقیق
  • یافته های تحقیق
  • بحث و نتیجه گیری
  • فهرست منابع

عنوان مقاله

1) اولین بخش یك مقاله عنوان است كه باید اشتراكاتی با موضوع اصلی تحقیق داشته باشد و به شكلی جذاب جمله‌بندی شده باشد. نكات زیر در انتخاب عنوان مقاله قابل توجه هستند: 2) عنوان مقاله حتی الامكان باید دقیق و رسا بوده و از به كار بردن اصطلاحات ناآ شنا یا اختصاری خودداری شود. 3) عنوان مقاله حتی الامكان باید جمله خاصی باشد كه نكات اصلی و عمده موضوع را در بر داشته باشد. 4) به طور معمول (نه همیشه) و در نام‌گذاری اكثر تحقیق ها این نكات در نظر گرفته می شود: چه چیزی را میخواهیم بررسی كنیم، در چه جامعه ای، در كجا و در چه زمانی. مثلا عنوان یك مقاله میتواند این باشد: بررسی رابطه سطح سواد مادران و تغذیه كودكان در شهر تهران سال 1386 5) عنوان باید «فاقد پیش داوری» باشد. به عنوان مثال، انتخاب این عنوان برای یك مقاله، مناسب به نظر نمی رسد: بررسی علل بی علاقگی رانندگان نسبت به بستن كمربند ایمنی! 6) اگر كلماتی در توصیف ویژگی مطالعه شما نقش كلیدی دارند حتما در عنوان خود آن را بگنجانید. مثل مطالعه آینده نگر مطالعه دوسویه كور یا مطالعه تصادفی شده 7) هیچ گاه نباید در عنوان مقاله نتیجه پژوهش را به صورت ثابت شده ذكر نمود.



نویسندگان و آدرس ها

اسامی نویسندگان و همكارانی كه در مطالعه شركت داشته اند باید بطور كامل ذكر شود. همچنین نویسنده اصلی كه مسئول ارتباط با خوانندگان است باید مشخص شده و آدرس كامل و ایمیل وی در اختیار خوانندگان قرار گیرد.



چكیده تحقیق

چكیده پس از عنوان بیشتر از سایر بخشهای یك مقاله خوانده میشود و در چكیده قسمت های مختلف مقاله شامل مقدمه، اهداف، روشها و نتایج تحقیقق بصورت خلاصه ذكر می شود. متن بسیاری از مقاله ها به طور كامل در دسترس ما نیست و گاهی فرصت برای خواندن تمام مقاله نداریم و از این رو چكیده مقاله اهمیت زیادی دارد. در اكثر مجلات تعداد كلمات چكیده 150 تا 250 كلمه محدود است.



واژگان كلیدی

چند واژه كلیدی كه از اهمیت زیادی در مطالعه برخوردارند، در این قسمت ذكر می شود. ضمن این كه با ذكر واژه های كلیدی در سایتهای علمی می توان به دنبال مقاله نیز گشت. به طور معمول تعداد این واژه ها حدود 6-5 كلمه در نظر گرفته می شود.


مقدمه

مقدمه یك مقاله پژوهشی ضمن بیان مسئله و تشریح موضوع به آن مسئله پاسخ میدهد كه ارزش مطالعه حاضر برای انجام آن چه بوده است. در حقیقت با مطالعه مقدمه یك مقاله پژوهشی، خواننده با مسئله تحقیق آشنا شده و ضرورت انجام پژوهش را درك میكند. متن مقدمه باید روان باشد و حتی الامكان به صورت خلاصه و حداكثردر 2 صفحه تایپ شود.


روش تحقیق

در این قسمت از مقاله چگونگی و روش انجام پژوهش توضیح داده می شود. همچنین نمونه های مورد بررسی، چگونگی نمونه گیری، جامعه هدف، مراحل اجرائی پژوهش و نحوه تجزیه و تحلیل داده ها ذكر می شود. در این قسمت در مورد تغییر بیشتر بحث شده و روش اندازه گیری و میزان دقت و چگونگی كنترل آنها بیان می شود.


یافته های تحقیق

در این قسمت نتایج بدست آمده از پژوهش ذكر می شود. نتایجی كلیدی مطالعه باید با كلمات روان و دقیق و بدون بزرگ نمایی ذكر شود. از روشهای مختلفی برای ارائه نتایج استفاده می شود. استفاده از اعداد، جداول و نمودارها كمك ارزنده ای به ارائه مطلب بطور ساده تر می نماید اما لازم است داده های جداول و نمودارها به طور كامل تشریح شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند. در مواردی كه از روش ها و آزمون های آماری برای بررسی نتایج و تحلیل داده ها استفاده شده باشد، باید نوع آن نیز ذكر شود.

بحث و نتیجه گیری

در این قسمت به تفسیر نتایج ارائه شده می پردازیم. همچنین می توان به مقایسه نتایج به دست آمده از مطالعه حاضر با نتایج سایر مطالعه ها پرداخت و با توجه به مجموعه شواهد نتیجه گیری نمود. در صورت لزوم می توان پیشنهادهایی برای انجام مطالعات بهتر و كامل تر در آینده ارائه داد.


فهرست منابع

در پایان لازم است كلیه منابعی كه در تحقیق مورد استفاده قرار گرفته‌ اند، به شیوه ای مطلوب ذكر شوند. شیوه نگارش منابع در نشریات مختلف متفاوت است و بهتر است از راهنمایی این نشریات و شرایط نگارش مقالات كمك بگیریم.


چند نكته اساسی در ارسال مقالات به نشریات علمی

به یاد داشته باشید كه قبل از ارسال چكیده مقاله خود به یك مجله، ابتدا فرم نحوه نگارش مقاله را از آن مجله دریافت نموده و چكیده خود را در قالب آن فرم تهیه و تایپ نمایید (به عنوان مثال تعداد كلمات، فونت، تعداد خطوط، فاصله خطوط از كناره های صفحه و…)



دلایل عدم پذیرش چكیده یك مقاله در نشریات علمی

1) ابهام در موضوع مقاله و وجود تعداد زیاد مقالات مشابه پیشین 2) عدم تبیین زمینه اصلی تحقیق 3) نمونه گیری نامناسب 4) عدم رعایت اصول مقاله نویسی مورد نظر نشریه 5) عدم ذكر صحیح ارقام آماری 6) فقدان بحث و پرداختن به نتایج 7) چكیده های خیلی كوتاه و خیلی زیاد 8) بی دقتی در تهیه متن (غلط تایپی ، اشتباهات متن) 9) عدم ارتباط موضوع مقاله با رویكرد نشریه





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر